تنوع اقلیمی و پاسخ ریخت شناسی برگ بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.): مطالعه ی تطبیقی در پنج اقلیم متفاوت ایران
سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 0
فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JWFST-32-3_001
تاریخ نمایه سازی: 4 بهمن 1404
چکیده مقاله:
سابقه و هدف: درک الگوهای تغییرات صفات ریخت شناسی برگ در شرایط اقلیمی مختلف نقش مهمی در پیش بینی سازگاری و عملکرد گیاهان ایفا می کند. این پژوهش با هدف بررسی تنوع کمی صفات برگ و همبستگی بین آنها در پنج اقلیم مختلف ایران (نیمه خشک، خشک، مدیترانه ای، نیمه مرطوب و خیلی مرطوب) انجام شد.مواد و روش ها: جنگل های زاگرس به دلیل تنوع اقلیمی و حضور گونه شاخص بلوط ایرانی (Quercus brantii Lind.) بستر مناسبی برای مطالعات اکوفیزیولوژیک فراهم می آورند. این پژوهش در استان های ایلام و کردستان که تفاوت های آشکاری در دما و بارندگی دارند انجام شد. داده های اقلیمی از ۱۴ ایستگاه هواشناسی گردآوری و شاخص خشکی دومارتن محاسبه شد که منجر به تفکیک منطقه به پنج طبقه اقلیمی شامل خشک، نیمه خشک، مدیترانه ای، نیمه مرطوب و بسیار مرطوب شد. نمونه برداری از برگ ها در تابستان ۱۴۰۲ و در اوج فصل رشد از ۱۵ منطقه با شرایط اقلیمی متفاوت انجام شد و از هر منطقه پنج درخت بالغ و سالم انتخاب و از هر درخت ۱۵ برگ برداشت شد. صفات ریخت شناسی شامل طول، عرض، وزن تر و خشک، مساحت و شاخص های مرتبط با آب برگ با دستگاه و محاسبات استاندارد اندازه گیری شدند. داده ها پس از بررسی نرمال بودن با آزمون کولموگروف–اسمیرنوف، در نرم افزار SPSS تحلیل شدند و مقایسه میانگین ها با آزمون دانکن انجام گرفت. علاوه بر آن، برای بررسی ارتباط بین صفات، همبستگی پیرسون و برای شناسایی الگوهای کلی، تحلیل مولفه های اصلی (PCA) در محیط R اجرا شد.یافته ها: طول برگ در اقلیم خیلی مرطوب بیشترین مقدار (۵۲/۸ میلی متر) و در اقلیم نیمه مرطوب کمترین مقدار (۲۲/۷) را داشت. عرض برگ در اقلیم خیلی مرطوب (۱۷/۴ میلی متر) و خشک (۱۱/۴) بیشترین، و طول دمبرگ در اقلیم نیمه مرطوب (۳۴/۱ میلی متر) بالاترین میانگین را نشان داد. بیشترین مساحت برگ در اقلیم های مدیترانه ای (۸۵/۲۹ سانتی متر مربع) و خیلی مرطوب (۴۴/۲۸ سانتی متر مربع) ثبت شد. بیشترین وزن تر برگ در اقلیم خیلی مرطوب (۶۲/۰ گرم) و بیشترین وزن خشک برگ در اقلیم نیمه خشک (۴۱/۰ گرم) ثبت شد. وزن مخصوص خشک برگ در اقلیم نیمه خشک بالاترین (۰۱۶۷/۰ گرم بر سانتی متر مربع) و در مدیترانه ای کمترین (۰۰۹۲/۰ گرم بر سانتی متر مربع) مقدار را داشت. درصد رطوبت وزنی برگ در مدیترانه ای (۳۹/۴۶%) و خیلی مرطوب (۳۶/۴۴%) بیشترین و در نیمه خشک کمترین (۵۴/%۲۵) مقدار را نشان داد. بیشترین میزان آب برگ (۲۸/۰%) و بیشترین میزان نسبی آب برگ (۹۵/۳۶%) در اقلیم خیلی مرطوب ثبت شد. تحلیل همبستگی نشان داد که بیشتر صفات در همه اقلیم ها به غیر از طول دمبرگ در اقلیم نیمه خشک با یکدیگر همبستگی مثبت و معنادار دارند. نتیجه گیری: یافته ها نشان دادند که تفاوت های اقلیمی منجر به تغییرات معنی دار در صفات ریخت شناسی برگ می شود و اغلب این صفات به صورت یک شبکه عملکردی هماهنگ با یکدیگر تغییر می کنند که می تواند بیانگر استراتژی های سازگاری گیاهان در پاسخ به شرایط محیطی متفاوت باشد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
فروغ سهیلی
دانشجوی دکترا رشته علوم زیستی جنگل، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
حمیدرضا ناجی
دانشیار، گروه علوم جنگل، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
