بررسی روابط قدرت نیروهای اجتماعی و سیاسی در گسترش مراکز خرید چندمنظوره تهران در دهه های هشتاد و نود شمسی

گفتمان تولید فضای شهری که طی دهه های اخیر در ادبیات شهری مورد توجه قرار گرفته است؛ از مفاهیم چندبعدی است که پروسه ای از فرایندهایی چون تصمیم گیری، مدیریت و عاملیت در تولید فضای شهری را شامل می شود. در جریان تولید فضای شهری کنشگران و ذی نفعان متعددی با دسترسی متفاوت به منابع قدرت مشارکت دارند. از جمله فضاهای تجاری، مراکز خرید چندمنظوره تهران است که در دهه های اخیر توسه آن ها سرعت قابل توجه ای داشته است. نحوه تولید تامل برانگیز این فضاها توسط نیروهای سیاسی و اجتماعی بی تاثیر از نوع رابطه و روابط قدرت آنها نبوده است. لذا این پژوهش به دنبال شناسایی نیروهای سیاسی و اجتماعی تاثیرگذار و همچنین سازوکارهای زمینه ساز مداخله و عاملیت آنها در توسعه مراکز خرید چندمنظوره تهران است. به همین منظور از طریق روش کیفی داده های حاصل از برداشت میدانی و مطالعات کتابخانه ای و همچنین اسناد مدیریت شهری به ویژه مصوبات شهرداری و قوانین دولت و برنامه های توسعه بر مبنای استراتژی موردکاوی، تفسیر شده است. نتایج تحلیل نشان می دهد روابط قدرت بین نیروهای سیاسی و اجتماعی معطوف به میزان قدرت هر کدام در عاملیت این فضاها است. بطوریکه توسعه فضاهای تجاری در ابتدای دهه هشتاد به علت عاملیت نیروهای اجتماعی بر مراکز خرید به تولید فضای تجاری خصوصی و در نیمه دهه بعلت عاملیت اشتراکی نیروهای مذکور بر این مراکز به تولید فضای تجاری مشارکتی و رفته رفته از دهه نود به بعد به علت عاملیت نیروهای سیاسی بر این مراکز به تولید فضای تجاری حاکمیتی هدایت شده است.

کلیدواژه ها:

مراکز خرید چندمنظوره تهران ، نیروهای اجتماعی- سیاسی ، فضای تجاری خصوصی ، فضای تجاری مشارکتی ، فضای تجاری حاکمیتی