فیلم های زن محور در اسکار ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴؛ مجالی برای ثبت حضور زنان یا پوششی بر بازتولید هژمونی مردسالار؟

با افزایش آگاهی عمومی درباره مسائل جنسیتی و تلاش برای اعطای جایگاه برابر به زنان، تبعیض مثبت در سینما، به خصوص در مراسم اسکار در مقام بزرگ ترین رویداد سینمایی جهان، به عنوان راهکاری برای توجه مضاعف به زنان و مسائلشان مطرح می شود. این امر موجب شده فیلم هایی با موضوع زنان در سال های اخیر، در بخش های مختلف اسکار، حضوری گسترده داشته باشند. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که موضوع زن در این فیلم ها، فرصتی برای ثبت حضور زنان در سینما است یا اینکه پوششی است بر بازتولید هژمونی مردسالار. نظریه فمینیستی فیلم، سینما را یک فناوری جنسیت می داند که می تواند با کلیشه های جنسیتی مقابله کند یا آن ها را درونی سازد. طبق این نظریه باید از سطح محتوای ظاهری فیلم ها گذشت و به تحلیل «شخصیت پردازی»، «ساختار بصری و صوتی» و «ساختار روایی» فیلم ها پرداخت. برای پاسخ به سوال این پژوهش، چهار فیلم با موضوع زنان (بلوند، حرف های زنانه، بیچارگان و آناتومی یک سقوط) از مراسم اسکار در سال های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ که نزدیک به زمان انجام این پژوهش اند (۲۰۲۴) انتخاب و سپس برحسب سه شاخصه مطرح در نظریه فمینیستی فیلم، تحلیل شدند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که علی رغم پیشرفت در حوزه آگاهی جنسیتی در سال های اخیر، در کنار فیلم هایی که به دنبال ثبت حضور زنان به عنوان یک سوژه اجتماعی هستند، فیلم هایی نیز حضور دارند که از طریق عملکردهای نهان در ساختار خود، هژمونی مردسالار را درونی می سازند و این عمل را زیر سطح محتوای ظاهری خود که نقد فرهنگ جنسیتی است، پنهان می کنند.

کلیدواژه ها:

فناوری جنسیت ، کلیشه های جنسیتی ، مراسم اسکار ، نظریه فمینیستی فیلم