بازاندیشی در کلاس درس: نقش، چالش ها و راهکارهای پیاده سازی آموزش انتقادی در مدارس امروز

هدف اصلی این مقاله، تبیین مبانی نظری، اصول و راهکارهای عملیاتی «آموزش انتقادی» در نظام آموزشی مدارس است. آموزش انتقادی، که ریشه در اندیشه های متفکرانی چون پائولو فریره دارد، صرفا یک روش تدریس نیست، بلکه یک فلسفه آموزشی است که به دنبال توانمندسازی دانش آموزان برای تحلیل نقادانه ساختارهای قدرت، نابرابری های اجتماعی و تبدیل شدن به شهروندانی فعال و تحول آفرین است. این رویکرد، مدل سنتی «آموزش بانکی» (انباشت اطلاعات) را به چالش کشیده و بر گفت وگو، پرسشگری، و ارتباط یادگیری با تجربیات زیسته دانش آموزان تاکید می ورزد. این مقاله با روش شناسی مروری و توصیفی-تحلیلی، ضمن بررسی پیشینه پژوهشی و مبانی نظری، به واکاوی چالش های پیش روی اجرای این رویکرد در مدارس (مانند مقاومت های ساختاری، فشار آزمون های استاندارد و کمبود آموزش معلمان) می پردازد. در نهایت، یافته ها در قالب اصول کلیدی مانند بازتعریف رابطه معلم و دانش آموز، برنامه درسی به مثابه یک متن سیاسی، و تاکید بر «پراکسیس» (وحدت نظر و عمل) ارائه شده و پیشنهاداتی کاربردی برای سیاست گذاران، مراکز تربیت معلم و معلمان به منظور حرکت به سوی یک نظام آموزشی عادلانه تر و دموکراتیک تر عرضه می گردد.

کلیدواژه ها:

آموزش انتقادی ، پائولو فریره ، تفکر انتقادی ، عدالت اجتماعی ، توانمندسازی ، آموزش بانکی ، برنامه درسی پنهان.