فرهنگ همکاری و یادگیری جمعی: واکاوی نقش و کارکرد جوامع یادگیری حرفه ای (PLC) در مدارس ابتدایی

این مقاله به تحلیل مفهومی و کاربردی “جوامع یادگیری حرفه ای” به عنوان الگویی راهبردی برای بهبود مستمر و توسعه حرفه ای معلمان در مدارس ابتدایی می پردازد. الگوی سنتی توسعه حرفه ای، که اغلب به صورت کارگاه های کوتاه مدت از بافت مدرسه برگزار می شود، تاثیر محدودی بر بهبود عملکرد کلاس درس دارد. در مقابل، جوامع یادگیری حرفه ای بر ایجاد فرهنگ همکاری، مسئولیت پذیری جمعی و تمرکز بی وقفه بر یادگیری دانش آموزان استوار است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مرور نظام مند منابع، به بررسی مبانی نظری، ابعاد کلیدی و پیش نیازهای شکل گیری این جوامع می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که سه رکن اساسی جوامع یادگیری حرفه ای عبارتند از: تمرکز بر یادگیری به جای تدریس، ایجاد فرهنگ همکاری در تیم های تخصصی، و جهت گیری مبتنی بر نتایج (شواهد یادگیری دانش آموزان). پیاده سازی این الگو، نقش معلم را از یک مجری منفرد به یک پژوهشگر همکار تغییر داده و مدرسه را به یک “سازمان یادگیرنده” تبدیل می کند. موانع مهمی چون فرهنگ کار فردی، کمبود زمان ساختاریافته برای همکاری و مقاومت در برابر تغییر، چالش های اصلی در مسیر تحقق این الگو در نظام آموزشی ایران هستند. در نهایت، راهکارهای عملی در سه سطح کلان (سیاست گذاری)، میانی (مدیریت مدرسه) و خرد (تیم های معلمی) برای استقرار و پایداری جوامع یادگیری حرفه ای ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

جوامع یادگیری حرفه ای (PLC) ، توسعه حرفه ای معلمان ، فرهنگ همکاری ، بهبود مدرسه ، سازمان یادگیرنده ، دوره ابتدایی.