پرورش تفکر انتقادی و کاوشگری در دوره ابتدایی: واکاوی مبانی، چالش ها و راهکارهای عملی

هدف اصلی این مقاله، تبیین و تحلیل ابعاد نظری و عملی آموزش مبتنی بر تفکر انتقادی و رویکرد کاوشگری در دوره تحصیلی ابتدایی است. در عصر انفجار اطلاعات و پیچیدگی های روزافزون جوامع، گذار از آموزش حافظه محور به سمت پرورش مهارت های تفکر سطح بالا، یک ضرورت انکارناپذیر است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد مرور نظام مند منابع کتابخانه ای، به بررسی مبانی فلسفی و روان شناختی این رویکردها، شناسایی موانع کلیدی در نظام آموزشی ایران و ارائه راهکارهای کاربردی برای معلمان، مدیران و سیاست گذاران آموزشی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که نقش معلم از انتقال دهنده صرف اطلاعات به تسهیل گر فرایند یادگیری، تغییر برنامه درسی از محتوامحوری به مسئله محوری، و تحول نظام ارزشیابی از آزمون های پایانی به سنجش فرایندمحور، سه رکن اساسی برای تحقق این هدف هستند. چالش هایی همچون ساختار متمرکز نظام آموزشی، کمبود آموزش های تخصصی برای معلمان، و انتظارات سنتی والدین، از مهم ترین موانع پیش رو محسوب می شوند. در نهایت، پیشنهاداتی عملی در سه سطح کلان (سیاست گذاری)، میانی (مدرسه) و خرد (کلاس درس) برای نهادینه سازی این رویکرد حیاتی ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، آموزش کاوشگر محور ، دوره ابتدایی ، برنامه درسی پنهان ، تربیت معلم ، یادگیری فعال.