طراحی و اعتبارسنجی بازی های آموزشی حرکتی-شناختی برای بهبود توجه و تمرکز دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه

اختلال نقص توجه (ADD) به عنوان یکی از شایع ترین چالش های عصب-رشدی در دوره کودکی و نوجوانی، تاثیرات قابل توجهی بر عملکرد تحصیلی، اجتماعی و عاطفی دانش آموزان می گذارد. از جمله هسته ای ترین دشواری های این اختلال، ضعف در توجه و تمرکز پایدار است. رویکردهای مداخله ای رایج، اغلب بر درمان دارویی و روش های رفتاری متمرکز بوده اند که ممکن است با محدودیت هایی همراه باشد. در این راستا، بهره گیری از بازی های آموزشی به عنوان ابزاری جذاب و طبیعی، مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی بازی های آموزشی حرکتی-شناختی برای بهبود توجه و تمرکز دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه انجام شده است. روش تحقیق حاضر، آمیخته (ترکیبی) است که در فاز اول با استفاده از مطالعه کتابخانه ای و دلفی، اصول طراحی بازی های حرکتی-شناختی استخراج و سپس بسته ای از بازی های آموزشی طراحی شد. در فاز دوم، با روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل، بر روی نمونه ای از دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه، اعتبار و اثربخشی این بازی ها سنجیده شد. ابزارهای پژوهش شامل مصاحبه با متخصصان، چک لیست های مشاهده رفتار توجه و آزمون های استاندارد توجه پایدار بود. یافته ها نشان داد که بازی های طراحی شده از اعتبار محتوایی و صوری مطلوبی برخوردارند. نتایج بخش آزمایشی نیز حاکی از افزایش معنادار نمرات توجه و تمرکز پایدار و نیز کاهش رفتارهای بی توجهی در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل بود. این بازی ها با درگیر کردن همزمان حوزه حرکتی و شناختی در قالب فعالیت های چالشی، ساختاریافته و لذت بخش، منجر به تقویت کنترل مهاری، حافظه کاری و انعطاف پذیری شناختی گردیدند که زیربنای بهبود توجه هستند. این پژوهش نتیجه می گیرد که بازی های آموزشی حرکتی-شناختی طراحی شده می توانند به عنوان یک روش مداخله ای مکمل، کم هزینه و قابل اجرا در محیط مدرسه، در خدمت بهبود کارکردهای توجهی دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

بازی آموزشی حرکتی-شناختی ، اختلال نقص توجه (ADD) ، توجه و تمرکز ، اعتبارسنجی ، مداخله آموزشی.