تحلیل نظام مند چالش ها و فرصت های پیاده سازی هوش مصنوعی در نظام آموزش ایران و ارائه راهبردهای بومی برای بهره گیری از این فناوری در راستای تحول آموزشی

این پژوهش با هدف تحلیل نظام مند چالش ها و فرصت های پیاده سازی هوش مصنوعی در نظام آموزش ایران و ارائه راهبردهای بومی برای بهره گیری از این فناوری در راستای تحول آموزشی انجام شده است. مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و با روش توصیفی-تحلیلی انجام شد. داده ها از طریق بررسی نظام مند اسناد بالادستی، مقالات علمی معتبر و گزارش های سیاستی در بازه زمانی ۱۴۰۰-۱۴۰۴ گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمونی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش در سه محور اصلی دسته بندی شد. شکاف دیجیتالی عمیق بین مناطق برخوردار و غیربرخوردار (۷۸٪ مدارس روستایی فاقد دسترسی به اینترنت پرسرعت)، نبود برنامه درسی منسجم، کمبود نیروی انسانی توانمند (فقط ۱۵٪ معلمان آموزش هوش مصنوعی دیده اند) و عدم وجود چارچوب حقوقی شفاف. وجود سرمایه انسانی جوان و مستعد (رتبه ۱۵ جهان در تولید مقالات علمی)، پتانسیل بالای پژوهشی و داده ای (رتبه ۳۵ جهان در تحقیق و توسعه)، رشد چشمگیر شرکت های دانش بنیان (۸۰۰۰ واحد) و موقعیت مناسب برای همکاری های بین المللی. نیاز به تدوین سند راهبردی منسجم، توانمندسازی معلمان، توسعه زیرساخت های عدالت محور و تقویت مشارکت بخش خصوصی. هوش مصنوعی به عنوان یک پارادایم تحول آفرین در آموزش، نیازمند عزم ملی، سرمایه گذاری بلندمدت و مشارکت همه جانبه نهادهای آموزشی، صنعتی و دولتی است. موفقیت در این مسیر مستلزم اتخاذ رویکردی بومی، فرهنگ محور و عدالت محور است که بتواند در عین بهره گیری از فناوری، ارزش های اصیل آموزشی ایران را حفظ و تقویت کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، نظام آموزش ایران ، چالش ها و فرصت ها ، تحول دیجیتال ، فناوری های نوین آموزشی