سیاست کیفری ایران در قبال بزه دیدگی زنان؛ ارزیابی جرم شناختی حمایت های صوری و موثر

پژوهش حاضر با هدف بررسی سیاست کیفری ایران در قبال بزه دیدگی زنان و ارزیابی میزان کارآمدی حمایت های پیش بینی شده در نظام عدالت کیفری انجام شده است. این مطالعه با رویکرد جرم شناختی و تحلیلی–انتقادی، ابتدا چارچوب مفهومی و نظری بزه دیدگی زنان را تشریح کرده و سپس وضعیت تقنینی، قضایی و اجرایی حمایت ها را مورد بررسی قرار داده است. یافته ها نشان می دهد که بخش قابل توجهی از حمایت های قانونی موجود، ماهیتی صوری و نمادین دارند و فاقد سازوکارهای اجرایی، نهادهای تخصصی و ضمانت های عملی برای تحقق حمایت واقعی هستند. این وضعیت، زمینه ساز بزه دیدگی ثانویه، افزایش بزه دیدگی پنهان و کاهش اعتماد زنان به نظام عدالت کیفری است.پژوهش همچنین شاخص ها و الزامات حمایت موثر، شامل دسترسی واقعی به عدالت، حمایت روانی–اجتماعی و اقتصادی، آموزش جنسیت محور ضابطان و قضات، مشارکت فعال بزه دیده در فرآیند دادرسی را معرفی کرده و الگوهای موفق تطبیقی در سایر نظام های حقوقی را بررسی کرده است. در نهایت، راهکارهای تقنینی، قضایی–اجرایی و فرهنگی برای ارتقای حمایت واقعی از زنان بزه دیده پیشنهاد شده است. این مطالعه نشان می دهد که تحقق سیاست کیفری موثر، مستلزم رویکرد بزه دیده محور، هماهنگی نهادی و بازنگری فرهنگی است و تنها در این صورت می توان فاصله میان حمایت صوری و حمایت واقعی را کاهش داد.

کلیدواژه ها:

بزه دیدگی زنان ، سیاست کیفری ایران ، حمایت موثر ، حمایت صوری ، جرم شناسی ، عدالت ترمیمی