نسبی گرایی آزادی در بستر فرهنگی: تحلیل نقش دین در شکل گیری مفهوم آزادی در ایران و فرانسه

مفهوم آزادی یکی از بنیادی ترین مفاهیم در اندیشه سیاسی و اجتماعی است که معنا و حدود آن در بسترهای فرهنگی و تاریخی مختلف، تعاریف متفاوتی می یابد. این مقاله با رویکردی تطبیقی و مبتنی بر نسبی گرایی فرهنگی، به بررسی نقش دین در شکل گیری مفهوم آزادی در دو جامعه ایران و فرانسه می پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که چگونه دین، به عنوان یکی از عناصر محوری فرهنگ، بر برداشت ها و چارچوب های مفهومی آزادی در این دو کشور تاثیر گذاشته است. در ایران، دین اسلام با حضور گسترده در عرصه های فردی، اجتماعی و سیاسی، آزادی را در پیوند با مفاهیمی چون مسئولیت اخلاقی، عدالت الهی و التزام به شریعت تعریف می کند. در مقابل، در فرانسه با تکیه بر سنت سکولاریسم و اصل لائیسیته، آزادی عمدتا به عنوان رهایی فرد از اقتدار دینی و تضمین استقلال حوزه عمومی از مذهب فهم می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که آزادی مفهومی مطلق و جهان شمول با معنایی واحد نیست، بلکه در چارچوب نظام های ارزشی و فرهنگی متفاوت، تفاسیر گوناگونی می یابد. در نهایت، مقاله نتیجه می گیرد که فهم تعارض ها و تفاوت های موجود در برداشت از آزادی، بدون توجه به زمینه های دینی و فرهنگی جوامع، ناقص و تقلیل گرایانه خواهد بود.

کلیدواژه ها:

آزادی ، نسبی گرایی فرهنگی ، دین ، ایران ، فرانسه ، لائیسیته