بررسی و تحلیل اهمیت فضای کلاس درسی و رابطه بین معلم با دانش آموزان در یادگیری عمیق

در دهه های اخیر، مفهوم «یادگیری عمیق» به عنوان یکی از اهداف محوری نظام های آموزشی مطرح شده است؛ یادگیری ای که فراتر از حفظ طوطی وار اطلاعات بوده و بر درک مفهومی، تفکر انتقادی، توانایی انتقال آموخته ها به موقعیت های جدید، حل مسئله و شکل گیری نگرش های پایدار تاکید دارد. تحقق چنین یادگیری ای صرفا با تغییر محتوا یا افزایش حجم مطالب آموزشی ممکن نیست، بلکه مستلزم توجه جدی به بستر وقوع یادگیری، یعنی «فضای کلاس درس» و «کیفیت رابطه میان معلم و دانش آموزان» است. کلاس درس نه فقط مکانی فیزیکی، بلکه محیطی روانی–اجتماعی است که در آن تعاملات انسانی، انتظارات، هیجانات، هنجارها و ارزش ها شکل می گیرند و مستقیما بر فرایندهای شناختی و انگیزشی یادگیرندگان اثر می گذارند. فضای کلاس درس مجموعه ای از عوامل به هم پیوسته را دربر می گیرد؛ از چیدمان فیزیکی، نور، صدا و نظم محیطی گرفته تا جو عاطفی، احساس امنیت روانی، عدالت آموزشی، فرصت مشارکت، احترام متقابل و آزادی بیان. پژوهش ها نشان می دهند که دانش آموزان در محیط هایی که احساس پذیرش، امنیت و تعلق دارند، با انگیزه بیشتری در فعالیت های یادگیری درگیر می شوند و آمادگی بیشتری برای ریسک پذیری شناختی، پرسشگری و بیان ایده های خود نشان می دهند. چنین شرایطی زمینه ساز یادگیری عمیق است؛ زیرا یادگیری عمیق نیازمند مواجهه فعال با محتوا، طرح پرسش های چالش برانگیز، خطا کردن و بازاندیشی مداوم است، اموری که بدون وجود فضایی حمایتی و عاری از ترس و قضاوت تحقق نمی یابند. در این میان، نقش معلم به عنوان طراح، هدایت گر و تسهیل گر فرایند یادگیری اهمیتی دوچندان می یابد. رابطه معلم با دانش آموزان یکی از تعیین کننده ترین مولفه های فضای کلاس درس است. این رابطه می تواند از الگویی اقتدارگرایانه و یک سویه تا الگویی تعاملی، همدلانه و مشارکتی گسترده باشد. کیفیت این رابطه نه تنها بر نگرش دانش آموزان نسبت به درس و مدرسه اثر می گذارد، بلکه به طور مستقیم با انگیزش درونی، خودکارآمدی تحصیلی، مشارکت فعال و عمق پردازش شناختی آنان ارتباط دارد. معلمانی که با دانش آموزان خود رابطه ای مبتنی بر احترام، اعتماد و همدلی برقرار می کنند، قادرند فضایی ایجاد کنند که در آن یادگیری به تجربه ای معنادار و ماندگار تبدیل شود.در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی و تحلیل اهمیت فضای کلاس درسی و رابطه بین معلم با دانش آموزان در یادگیری عمیق پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که فضای کلاس درس و کیفیت تعامل معلم با دانش آموزان نقش محوری در ایجاد انگیزش، مشارکت فعال و یادگیری عمیق دارند و تنها با ترکیبی از محیط حمایتی، امن و تعامل انسانی مثبت، یادگیری معنادار و پایدار تحقق می یابد.

کلیدواژه ها:

یادگیری ، آموزش ، کلاس درس ، دانش آموزان ، معلم