نقش معلم و والدین در پرورش عزت نفس دانش آموزان

عزت نفس یکی از مهم ترین مولفه های سلامت روان و رشد همه جانبه دانش آموزان به شمار می رود و نقش اساسی در شکل گیری شخصیت، انگیزش تحصیلی، سازگاری اجتماعی و موفقیت آینده آنان دارد. عزت نفس به معنای ارزشی است که فرد برای خود قائل می شود و نگرشی است که نسبت به توانایی ها، شایستگی ها و جایگاه خود در محیط های اجتماعی دارد. دوران کودکی و نوجوانی، حساس ترین دوره ها برای شکل گیری عزت نفس هستند و تجربه های این دوران می توانند تاثیرات ماندگاری بر زندگی فرد داشته باشند. در این میان، خانواده و مدرسه به عنوان دو نهاد اصلی تربیتی، بیشترین نقش را در تقویت یا تضعیف عزت نفس دانش آموزان ایفا می کنند.والدین به عنوان نخستین الگوهای رفتاری کودک، با شیوه های فرزندپروری، نحوه تعامل عاطفی، میزان حمایت، تشویق یا انتقاد، و فراهم کردن فضای امن روانی، نقش بنیادینی در شکل گیری احساس ارزشمندی در فرزندان دارند. محبت و پذیرش بی قید و شرط، توجه به توانایی ها و تفاوت های فردی، تشویق استقلال و مسئولیت پذیری، و پرهیز از سرزنش و مقایسه های منفی از جمله عواملی هستند که می توانند عزت نفس دانش آموزان را تقویت کنند. در مقابل، سخت گیری افراطی، بی توجهی عاطفی و انتظارات غیرواقع بینانه می تواند منجر به کاهش عزت نفس و بروز مشکلات رفتاری و تحصیلی شود.از سوی دیگر، معلمان به عنوان مهم ترین عامل تربیتی در محیط مدرسه، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری نگرش دانش آموز نسبت به خود دارند. نحوه برخورد معلم با دانش آموزان، شیوه ارزشیابی، نوع بازخورد، میزان احترام به تفاوت های فردی و ایجاد فضای یادگیری امن و حمایتی، همگی بر عزت نفس دانش آموزان اثرگذارند. معلمانی که بر تشویق تلاش، پیشرفت فردی و توانمندی های دانش آموزان تاکید می کنند و از تحقیر، برچسب زنی و مقایسه منفی پرهیز دارند، زمینه رشد عزت نفس سالم را فراهم می سازند.این مقاله با رویکردی توصیفی–تحلیلی، به بررسی نقش معلمان و والدین در پرورش عزت نفس دانش آموزان می پردازد و بر اهمیت تعامل و هماهنگی میان خانواده و مدرسه تاکید می کند. نتایج این بررسی نشان می دهد که همکاری موثر والدین و معلمان و همسویی پیام های تربیتی آنان می تواند نقش بسزایی در تقویت احساس ارزشمندی، اعتماد به نفس و خودباوری دانش آموزان داشته باشد و زمینه ساز رشد سالم فردی و اجتماعی آنان شود.

کلیدواژه ها:

عزت نفس ، دانش آموزان ، نقش معلم ، نقش والدین ، خانواده و مدرسه ، سلامت روان ، تربیت