نقش معلم در پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان

در عصر حاضر که جوامع با پیچیدگی های فزاینده علمی، اجتماعی و فرهنگی مواجه اند، نظام های آموزشی بیش از هر زمان دیگر نیازمند پرورش دانش آموزانی هستند که توانایی اندیشیدن مستقل، تحلیل منطقی و قضاوت آگاهانه را داشته باشند. در این میان، تفکر انتقادی به عنوان یکی از مهم ترین مهارت های شناختی قرن بیست ویکم، جایگاهی اساسی در اهداف تعلیم و تربیت یافته است. هدف اصلی این مقاله بررسی نقش معلم در پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان و تبیین عوامل موثر بر تحقق این هدف در نظام آموزشی است.روش پژوهش این مقاله توصیفی–تحلیلی بوده و با بهره گیری از منابع علمی و پژوهشی فارسی، ابعاد مختلف تفکر انتقادی و جایگاه آن در فرآیند یاددهی–یادگیری مورد بررسی قرار گرفته است. در این راستا، ابتدا مفهوم تفکر انتقادی و ویژگی های آن تبیین شده و سپس اهمیت نقش معلم به عنوان عامل محوری در شکل دهی این مهارت شناختی تحلیل گردیده است. یافته های مقاله نشان می دهد که ویژگی های فردی و حرفه ای معلم، از جمله نگرش مثبت به پرسشگری، تسلط علمی، توانایی به کارگیری روش های تدریس فعال و مهارت در ایجاد فضای کلاسی مشارکتی، تاثیر بسزایی در پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان دارد.همچنین، نقش برنامه درسی، محتوای آموزشی و نظام ارزشیابی در تقویت یا تضعیف تفکر انتقادی مورد توجه قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که غلبه رویکرد حافظه محور، محدودیت زمان آموزشی و ضعف در آموزش های تخصصی معلمان از مهم ترین موانع پرورش تفکر انتقادی در مدارس محسوب می شوند. در پایان، راهکارهایی همچون توانمندسازی معلمان، اصلاح روش های تدریس و ارزشیابی، ایجاد فضای آموزشی امن و ترویج فرهنگ پرسشگری به عنوان راهبردهای موثر برای تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان پیشنهاد شده است. به طور کلی، نتایج این مقاله بر نقش تعیین کننده معلم و ضرورت اصلاح رویکردهای آموزشی در جهت تربیت دانش آموزانی متفکر، خلاق و مسئول تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، معلم ، آموزش ، دانش آموز ، کلان نگری ، روش های تدریس ، پرورش مهارت های شناختی ، نقد و تحلیل.