تحلیل کارکرد بازی های بومی و سنتی در بهبود سطح مشارکت دانش آموزان در کلاس های تربیت بدنی

بازی های بومی و سنتی ایران به عنوان بخشی ارزشمند از سرمایه فرهنگی و اجتماعی کشور، ظرفیت بالایی در فرایند آموزش و یادگیری دانش آموزان، به ویژه در کلاس های تربیت بدنی، دارند. این بازی ها به دلیل برخورداری از ساختاری پویا و متناسب با ویژگی های رشدی دانش آموزان، افزون بر تقویت مهارت های حرکتی پایه از جمله دویدن، پرش، تعادل و هماهنگی، می توانند نقش موثری در افزایش انگیزش، مشارکت فعال و تعاملات اجتماعی دانش آموزان ایفا کنند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کارکرد بازی های بومی و سنتی در بهبود سطح مشارکت دانش آموزان در کلاس های تربیت بدنی و بررسی مزایا و چالش های مرتبط با طراحی و اجرای آن ها انجام شده است. یافته های پژوهش های پیشین نشان می دهد که به کارگیری بازی های بومی با فراهم سازی فضایی رقابتی و در عین حال مشارکتی، موجب تقویت انگیزش درونی دانش آموزان شده و آن ها را به حضور فعال تر در فعالیت های بدنی ترغیب می کند. علاوه بر این، ماهیت گروهی این بازی ها زمینه ساز تقویت مهارت های اجتماعی نظیر همکاری، تعامل سازنده، رعایت قوانین جمعی و افزایش اعتماد به نفس شده و در کاهش رفتارهای نامطلوب کلاسی نقش بسزایی دارد. از سوی دیگر، بازی های بومی و سنتی با معرفی عناصر فرهنگی و محلی، به تقویت هویت فرهنگی دانش آموزان کمک کرده و از طریق ایجاد حس تعلق به مدرسه و جامعه، انگیزه مشارکت آن ها در فعالیت های آموزشی و ورزشی را افزایش می دهند. تحلیل شواهد علمی و داده های پژوهشی حاکی از آن است که تاثیر بازی های بومی محدود به بعد جسمانی نبوده و این بازی ها به صورت چندبعدی بر رشد دانش آموزان اثرگذارند؛ به گونه ای که علاوه بر بهبود توانایی های حرکتی، مهارت های شناختی همچون تمرکز، حافظه و حل مسئله و نیز مهارت های اجتماعی از قبیل تعامل موثر و احترام متقابل را ارتقا می دهند. همچنین، مشارکت عملی دانش آموزان در این بازی ها موجب افزایش علاقه مندی و رضایت آن ها از کلاس های تربیت بدنی شده و می تواند به کاهش غیبت و بی انگیزگی در این درس منجر شود. با وجود این، اجرای بازی های بومی در محیط های آموزشی با چالش هایی از جمله کمبود امکانات و منابع آموزشی، محدودیت فضا و تجهیزات و گاه مقاومت های فرهنگی روبه رو است. غلبه بر این موانع مستلزم برنامه ریزی هدفمند، توانمندسازی معلمان، تامین امکانات لازم و ترویج فرهنگ استفاده از بازی های بومی در مدارس است. افزون بر آن، بهره گیری از فناوری های آموزشی و مشارکت دادن دانش آموزان در فرایند طراحی و اجرای بازی ها می تواند اثربخشی و جذابیت این فعالیت ها را افزایش دهد. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد که بازی های بومی و سنتی می توانند به عنوان ابزاری آموزشی، جامع و چندبعدی در کلاس های تربیت بدنی به کار گرفته شوند و آثار مثبت معناداری بر ابعاد جسمانی، شناختی، اجتماعی و فرهنگی دانش آموزان بر جای گذارند. از این رو، ادغام هدفمند بازی های سنتی در برنامه درسی تربیت بدنی، ضمن صیانت از میراث فرهنگی، موجب ارتقای کیفیت آموزش و افزایش مشارکت و انگیزش دانش آموزان خواهد شد.

کلیدواژه ها:

بازی های بومی ، مشارکت دانش آموزان ، تربیت بدنی ، انگیزش