چالش های اخلاقی و تربیتی استفاده از هوش مصنوعی در مدارس و نقش معلمان

با گسترش روزافزون فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) در عرصه های مختلف زندگی، بخش آموزش و پرورش نیز به عنوان یکی از حوزه های اصلی تحت تاثیر این تحولات، شاهد ادغام ابزارهای هوشمند در فرایندهای یاددهی–یادگیری، ارزشیابی و مدیریت آموزشی است. این مقاله با هدف شناسایی، تحلیل و بررسی عمیق چالش های اخلاقی و تربیتی ناشی از به کارگیری هوش مصنوعی در محیط های مدرسه ای و تبیین نقش محوری معلمان در مدیریت این چالش ها تدوین شده است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی و ترکیبی (مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات تخصصی و چارچوب سازی مفهومی) به بررسی ابعاد پیچیده این فناوری در آموزش می پردازد. نتایج نشان می دهند که علیرغم پتانسیل های عظیم هوش مصنوعی در شخصی سازی آموزش، افزایش کارایی و دسترسی، چالش های بنیادینی نظیر تهدید حریم خصوصی داده های دانش آموزان، خطر تعمیق سوگیری های الگوریتمی و نابرابری های آموزشی، کاهش ظرفیت های شناختی و انتقادی دانش آموزان، و تغییر بنیادین در ماهیت روابط انسانی و نقش های حرفه ای معلمان مطرح است. مقاله استدلال می کند که موفقیت ادغام هوش مصنوعی در مدارس، نه صرفا در گرو پیشرفت های فنی، بلکه وابسته به تدوین چارچوب های اخلاقی دقیق، توسعه سواد هوش مصنوعی در میان معلمان و سیاست گذاری های سنجیده است. نقش معلم از مجری صرف محتوا به ناظر اخلاقی، تسهیل گر یادگیری عمیق و توسعه دهنده هویت انسانی دانش آموزان در تعامل با ماشین تغییر ماهیت می دهد. در نهایت، یک مدل مفهومی برای حکمرانی اخلاقی هوش مصنوعی در مدرسه پیشنهاد می شود تا راهبردی جامع برای بهره برداری مسئولانه از این فناوری ارائه گردد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، چالش های اخلاقی ، تربیت دیجیتال ، نقش معلم ، حریم خصوصی داده ها ، سوگیری الگوریتمی