نقش دبیر ادبیات در تقویت مهارت تحلیل شخصیت ها و توسعه فهم اجتماعی و روانشناختی نوجوانان

درس ادبیات فارسی علاوه بر نقش آموزشی، دارای ظرفیت های گسترده ای برای پرورش مهارت های شناختی، اجتماعی و روان شناختی نوجوانان است. این پژوهش با هدف بررسی نقش دبیر ادبیات در هدایت تحلیل شخصیت ها و توسعه فهم اجتماعی و روان شناختی دانش آموزان، از روش تحقیق کیفی و تحلیلی-توصیفی بهره برده است. داده ها از طریق تحلیل محتوا، مشاهده ساخت یافته و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با دبیران و دانش آموزان جمع آوری و با روش تحلیل موضوعی پردازش شد. یافته ها نشان می دهد که مواجهه فعال دانش آموزان با شخصیت های ادبی، تحلیل انگیزه ها، هیجانات و پیامدهای رفتارها، موجب تقویت تفکر انتقادی، همدلی، خودآگاهی و توانایی تصمیم گیری مسئولانه آنان می شود. نقش دبیر ادبیات در این فرآیند حیاتی است و استفاده از روش های تدریس مشارکتی، هدایت پرسش های تحلیلی، ایجاد گفت وگوهای هدفمند، پیوند دادن متن با تجربه های واقعی و ارائه بازخورد مستمر، اثرگذاری درس را به حداکثر می رساند. همچنین، این پژوهش نشان می دهد که تدریس فعال و تحلیلی ادبیات، علاوه بر ارتقای فهم محتوای متون، زمینه ساز رشد مهارت های اجتماعی، روان شناختی و اخلاقی نوجوانان است و آنان را برای مواجهه با چالش های فردی و اجتماعی آماده می کند. نتایج این مطالعه تاکید می کند که بهره گیری هدفمند از ظرفیت های تربیتی درس ادبیات، کلیدی برای پرورش نوجوانانی مسئول، آگاه و اخلاق مدار است.

کلیدواژه ها:

ادبیات فارسی ، تحلیل شخصیت ، رشد روان شناختی ، تفکر انتقادی ، همدلی.