آموزش پژوهی: یادگیری حفظی به جای یادگیری مفهومی دروس

یکی از چالش های مهم نظام آموزشی، رواج یادگیری حفظی در میان دانش آموزان به جای یادگیری مفهومی و عمیق است؛ پدیده ای که موجب کاهش توانایی تحلیل، استدلال، انتقال دانش، و درک پایدار مفاهیم می شود. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل موثر بر گرایش دانش آموزان به یادگیری حفظی و ارائه راهکارهایی برای تقویت یادگیری مفهومی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی با رویکرد کیفی بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه نهم، معلمان دروس علوم و ریاضی و مشاوران آموزشی سه مدرسه دولتی متوسطه بود که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته، مشاهده مستقیم کلاس درس و بررسی پاسخ های کتبی دانش آموزان گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی کدگذاری و تفسیر شدند.یافته ها نشان دادند که پنج عامل اصلی در تقویت یادگیری حفظی نقش دارند: سبک تدریس معلمان که اغلب مبتنی بر انتقال مستقیم مطالب است، ساختار ارزشیابی هایی که بر بازتولید اطلاعات تاکید دارند، تراکم محتوای کتاب های درسی، نگرش خانواده ها که صرفا بر نمره تاکید دارند، و تجربه های ناکامی دانش آموزان در یادگیری مفهومی که منجر به کاهش خودپنداره تحصیلی می شود. پیامدهای این رویکرد، ضعف در تفکر تحلیلی، کاهش خلاقیت، افت در انتقال دانش، و بی انگیزگی تحصیلی است.در پایان، راهکارهایی چون اصلاح الگوی ارزشیابی، تغییر سبک تدریس به روش های فعال، بازنگری در محتوای کتاب های درسی و آگاه سازی والدین نسبت به ارزش یادگیری عمیق پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

یادگیری حفظی ، یادگیری مفهومی ، سبک تدریس ، ارزشیابی آموزشی ، نظام آموزشی ، تفکر تحلیلی ، آموزش مدرسه ای