تحلیلی جامع بر نظریه اتوپوئسیس (خودآفرین) از سیستم های زنده تا سازمان های اجتماعی

این مقاله به تحلیل جامع نظریه اتوپوئسیس (خودآفرین) از زیست شناسی تا نظام های اجتماعی می پردازد و هدف آن تبیین منطق درونی و سازوکار بازتولیدگر سیستم های خودآفرین است. در گام نخست، تمایز مفهومی اتوپوئسیس با اصطلاحاتی نظیر خود سازماندهی و هتروپوئسیس روشن می شود تا جایگاه این نظریه در تبیین پویایی های درونی نظام های پیچیده دقیق تر گردد. سپس مولفه های بنیادین سیستم های اتوپوئتیک، شامل بستار عملیاتی، هویت خودمختار و مرز توپولوژیکی تشریح می شوند. با تکیه بر مدل محاسباتی میلان زلنی، فرآیند پیدایش، پایداری و فروپاشی خودآفرینی نظام ها تحلیل و نقش تعادل در نرخ فرآیندهای تولید، پیوند و تجزیه بررسی می گردد. در ادامه، نظریه لومان به عنوان تعمیم اجتماعی اتوپوئسیس نشان می دهد که نظام های ارتباطی نظیر علم، حقوق و اقتصاد، از طریق رمزگان درونی خویش بازتولید شده و استقلال خود را از محیط حفظ می کنند. یافته های پژوهش بیانگر آن است که اتوپوئسیس مدلی عملیاتی و معرفت شناختی برای درک بازتولید، تمایز و پایداری نظام های پیچیده اجتماعی و زیستی فراهم می سازد و گذار از کنترل بیرونی به تحریک ساختاری در مدیریت سیستم ها را ممکن می گرداند.

کلیدواژه ها:

خودآفرین ، رمزگان ، مرز توپولوژیکی ، اتوپوئسیس.