کاربرد اقتصاد رفتاری در بهبود تصمیم گیری سرمایه گذاری: ارائه مدل پرتفوی رفتاری با استفاده از الگوریتم های فراابتکاری

این پژوهش با هدف بررسی کاربرد اقتصاد رفتاری در بهبود تصمیم گیری سرمایه گذاری و ارائه مدل پرتفوی رفتاری مبتنی بر الگوریتم های فراابتکاری انجام شد و فرض بر این بود که ترکیب مولفه های رفتاری سرمایه گذاران با روش های بهینه سازی هوشمند می تواند بازده پرتفوی را افزایش داده، ریسک را کاهش دهد و همزمان انطباق پرتفوی با ترجیحات واقعی سرمایه گذاران را بهبود بخشد. داده های مالی مورد استفاده شامل بازده دارایی ها، نوسانات قیمتی و همبستگی بین دارایی ها در یک بازه زمانی مشخص گردآوری شد و پس از پاک سازی و نرمال سازی، برای تحلیل وارد مدل شدند. مواد و روش تحقیق شامل بررسی سه نوع پرتفوی بود؛ پرتفوی کلاسیک، پرتفوی رفتاری بدون الگوریتم فراابتکاری و پرتفوی رفتاری مبتنی بر الگوریتم فراابتکاری. مدل پرتفوی رفتاری با تعریف تابع مطلوبیت شامل مولفه های بازده تعدیل شده، ریسک پرتفوی و زیان گریزی رفتاری طراحی شد و با اعمال قیود وزن های دارایی Σ wi = ۱ و محدوده صفر تا یک برای هر دارایی، الگوریتم های فراابتکاری برای حل مسئله بهینه سازی چندهدفه به کار گرفته شد تا ترکیب دارایی های بهینه با بیشینه سازی بازده، کمینه سازی ریسک و انطباق با ترجیحات رفتاری سرمایه گذار استخراج شود. نتایج نشان داد که پرتفوی کلاسیک بازده متوسط ۰.۱۲، ریسک ۰.۲۱ و نسبت عملکردی ۰.۵۷ دارد و پایداری آن در سطح متوسط قرار دارد، در حالی که پرتفوی رفتاری بدون الگوریتم فراابتکاری بازده ۰.۱۵، ریسک ۰.۱۹ و نسبت عملکردی ۰.۶۸ داشت و پایداری آن بالا بود. بیشترین بهبود عملکرد در پرتفوی رفتاری مبتنی بر الگوریتم فراابتکاری مشاهده شد که بازده ۰.۱۹، ریسک ۰.۱۶ و نسبت عملکردی ۰.۸۲ داشت، انحراف از ترجیحات رفتاری سرمایه گذاران در آن پایین و میزان پایداری بسیار بالا گزارش شد. این نتایج نشان می دهد که مدل پرتفوی رفتاری مبتنی بر الگوریتم فراابتکاری قادر است تصمیم گیری سرمایه گذاری را با توجه به رفتار واقعی سرمایه گذاران بهینه سازی کرده و بازده و پایداری پرتفوی را به طور همزمان افزایش دهد و قابلیت کاربرد عملی در مدیریت سرمایه و طراحی سبدهای دارایی بهینه را داراست.

کلیدواژه ها:

اقتصاد ، سرمایه گذاری ، پرتفوی رفتاری ، الگوریتم فراابتکاری ، بازده و ریسک ، تابع مطلوبیت رفتاری