تحلیل تاثیر چابکی مدیران بر عملکرد زیست محیطی پایدار شهرداری شیراز با نقش میانجی گر رضایت شهروندان (مطالعه موردی: سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری شیراز)

در عصر حاضر که شهرها با چالش های فزاینده زیست محیطی نظیر تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آبی و نیاز به حفظ کیفیت زندگی روبرو هستند، سازمان های شهری به ویژه نهادهای مسئول مدیریت فضای سبز و منظر شهری، نیازمند بازنگری در رویکردهای مدیریتی سنتی خود هستند. شهر شیراز به عنوان یکی از کلانشهرهای ایران که هویتی تاریخی و فرهنگی دارد و پیوند عمیقی با طبیعت و فضای سبز داراست. در این میان، سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری شیراز به عنوان متولی اصلی حفظ و ارتقای این هویت، نقشی حیاتی ایفا می کند. پژوهش حاضر با درک این ضرورت، به بررسی و تحلیل رابطه میان چابکی مدیران این سازمان و عملکرد زیست محیطی پایدار شهر می پردازد، با این فرض کلیدی که این رابطه، تحت تاثیر رضایت شهروندان از کیفیت فضاهای سبز قرار دارد. هدف اصلی این پژوهش، تبیین این مدل مفهومی است که چگونه چابکی مدیریتی، از طریق کانال رضایت عمومی، به نتایج ملموس و پایدار در محیط شهری منجر می شود. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-همبستگی و از نوع پیمایشی است. جامعه آماری تحقیق را کلیه شهروندان تشکیل می دهند که در سال گذشته حداقل یک بار از فضاهای سبز مدیریت شده توسط شهرداری (مانند پارک ها، بوستان ها و فضاهای منظر شهری) استفاده کرده اند. با توجه به نامحدود بودن جامعه آماری، حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین گردید و داده ها از طریق توزیع پرسشنامه های استاندارد به صورت آنلاین و حضوری در نقاط مختلف شهر جمع آوری شدند. برای سنجش متغیرها از پرسشنامه های معتبر و بومی سازی شده استفاده شد؛ چابکی مدیران با پرسشنامه ۲۸ گویه ای شریفی و ژانک (۲۰۰۰) که برای حوزه فضای سبز تطبیق داده شد، رضایت شهروندان با پرسشنامه ای جدید که بر اساس ابعاد کیفیت بصری، کارکردی، پاکیزگی و امنیت فضاهای سبز طراحی گردید، و عملکرد زیست محیطی پایدار با پرسشنامه ای ۲۵ گویه ای که ابعادی چون مدیریت تنوع زیستی، حفاظت از منابع (آب و خاک)، افزایش سرانه فضای سبز را می سنجد، مورد ارزیابی قرار گرفتند. روایی محتوای پرسشنامه ها توسط اساتید دانشگاه و مدیران خبره سازمان سیما تایید و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ بالای ۰.۸۵ به دست آمد که نشان دهنده پایایی بسیار خوب ابزارهاست. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و از طریق آزمون های آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیره گام به گام تحلیل شدند. نتایج نشان داد که چابکی مدیران سازمان سیما، منظر و فضای سبز تاثیر مثبت و معناداری بر رضایت شهروندان دارد (ضریب مسیر ۰.۷۹ و p-value < ۰.۰۰۱). همچنین رضایت شهروندان نیز تاثیر مثبت و معناداری بر عملکرد زیست محیطی پایدار شهرداری شیراز دارد (ضریب مسیر ۰.۸۱ و p-value < ۰.۰۰۱). نتایج تحلیل رگرسیون نیز نقش میانجی گر کامل رضایت شهروندان را در این رابطه تایید کرد؛ به این معنا که تاثیر چابکی مدیران بر عملکرد زیست محیطی صرفا از طریق افزایش رضایت شهروندان محقق می شود. بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود شهرداری شیراز با سرمایه گذاری بر آموزش چابکی فردی و سازمانی برای مدیران حوزه فضای سبز، و ایجاد سازوکارهای نوین برای دریافت بازخورد سریع و موثر از شهروندان (مانند اپلیکیشن های هوشمند)، گامی موثر در جهت ارتقای رضایت عمومی و در نتیجه، بهبود شاخص های پایداری زیست محیطی شهر و حفظ هویت تاریخی خود بردارد.

کلیدواژه ها:

چابکی مدیران ، رضایت شهروندان ، عملکرد زیست محیطی پایدار ، فضای سبز شهری ، شهرداری شیراز.