مرمت گر به مثابه میانجی فرهنگی: بازاندیشی نقش حرفه ای در حفاظت یکپارچه میراث ملموس و ناملموس

با وجود تصریح برخی اسناد بین المللی بر لزوم حفاظت یکپارچه از میراث ملموس و ناملموس، تمرکز سنتی حوزه مرمت بر جنبه های کالبدی و مادی آثار تاریخی، معطوف بوده و ابعاد شناختی، اجتماعی و فرهنگی آن مغفول مانده است. این شکاف، ضرورت بازتعریف نقش مرمت گر و تدوین الگویی برای حفاظت یکپارچه را ایجاب می کند. این پژوهش با هدف تبیین نقش مرمت گر در صیانت از میراث ناملموس و ارائه چارچوبی نظری برای «حفاظت یکپارچه» انجام شده است. پرسش اصلی تحقیق بر چگونگی مسئولیت پذیری مرمت گر در قبال میراث ناملموس و فرایند تعامل این دو عرصه، متمرکز است. با روش تحقیق کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد ساخت گرا، داده ها از طریق سی مصاحبه نیمه ساختاریافته با متخصصان مرمت، استادکاران و صاحب نظران میان رشته ای گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شده اند. یافته ها حول دو کد محوری «پیوند میراث ملموس و ناملموس» (۲۳٪) و «نقش میانجی گری و کنش گری تفسیری مرمت گر» (۲۰٪) سازمان یافته و منجر به طراحی «مدل سه سطحی حفاظت یکپارچه» گردیده اند. این مدل، مرمت گر را در سطوح کلان (سیاست گذاری)، میانی (تفسیر فرهنگی) و خرد (مشارکت محلی) به عنوان «میانجی فرهنگی» تعریف می نماید که با تلفیق دانش فنی، تفسیری و مدیریتی، مسئولیت صیانت از کلیت میراث را بر عهده دارد. انتقال پارادایم مرمت از «اصالت ماده» به «اصالت معنا»؛ از منظر روش شناختی، طراحی «مدل پیوستار میراث» به عنوان چارچوبی نظام مند برای پیوند سطوح مختلف میراث؛ و از منظر حرفه ای، بازتعریف مرمت گر به عنوان عامل پیوند میان نظام دانش و حافظه فرهنگی جامعه مدنظر قرار می گیرد و از منظر نظری حفاظت اصیل، نه درحد استحکام بخشیدن به ماده آثار، بلکه در استمرار حلقه های زنده معنا و حافظه تحقق می یابد.

کلیدواژه ها:

Intangible Cultural Heritage ، Conservator ، Professional Responsibility ، Grounded Theory ، Participatory Safeguarding ، Cultural Mediation. ، میراث فرهنگی ناملموس ، مرمت گر ، مسئولیت حرفه ای ، نظریه داده بنیاد ، حفاظت مشارکتی ، میانجی فرهنگی.