رمزگشایی معنا در خوانش مسجد شاه اصفهان با رویکرد پدیدارشناسی و نشانه شناسی

مسجد شاه اصفهان یکی از شاخص ترین نمونه های معماری مذهبی ایران است که در آن، معنا نه صرفا از طریق فرم یا تزئین، بلکه در فرآیند تجربه ی فضایی و نظام نشانه ای بنا شکل می گیرد. با وجود مطالعات گسترده ی تاریخی، فرمی و زیبایی شناختی درباره این بنا، چگونگی رمزگشایی پیام های پنهان هندسی، نمادین و قدسی آن در پیوند با تجربه ی زیسته ی مخاطب، کمتر به صورت روشمند بررسی شده است. هدف این پژوهش، تبیین سازوکار تولید معنا در مسجد شاه اصفهان از طریق ترکیب نشانه شناسی معماری و پدیدارشناسی تفسیری است.پژوهش حاضر از نوع کیفی و تفسیری است و با اتکا به پدیدارشناسی هرمنوتیکی مبتنی بر اندیشه های هایدگر و مرلو–پونتی انجام شده است. داده ها از طریق مشاهده ی میدانی نظام مند، توصیف تجربه ی فضایی، تحلیل مسیر حرکت، بررسی عناصر کالبدی و نشانه ای، و تحلیل اسناد و متون معتبر گردآوری شده اند. تحلیل داده ها به صورت رمزگشایی نشانه ای (دال/مدلول/رمزگان) و تطبیق آن با تجربه ی ادراکی بدن مند صورت گرفته است.یافته ها نشان می دهد که مفاهیمی چون کمال هندسی، پیوند گنبد و آسمان، رنگ به مثابه امر قدسی، نور به عنوان عامل آشکارگی، عبور فضایی از کثرت به وحدت، و نقش بدن در ادراک معنا، شبکه ای منسجم از پیام های نمادین را در مسجد شاه شکل می دهند. نتیجه پژوهش نشان می دهد که مسجد شاه نه یک شیء تاریخی ایستا، بلکه یک متن فضایی زنده است که معنا در آن از طریق حرکت، نور، هندسه و تفسیر مخاطب پدیدار می شود.

کلیدواژه ها:

نشانه شناسی معماری ، مسجد شاه اصفهان ، رمزگشایی معنا در معماری ، معماری صفوی ، پدیدار شناسی معماری