رابطه الگوهای خواب، شیفت کاری و خطاهای دارویی در پرستاران: یک مرور روایت محور

ایمنی بیمار یکی از ارکان بنیادین مراقبت های سلامت است و خطاهای دارویی سهم قابل توجهی از رویدادهای ناخواسته را تشکیل می دهند. پرستاران به عنوان عاملان کلیدی در فرآیند دارودرمانی، تحت تاثیر عواملی مانند کیفیت خواب و الگوهای شیفت کاری قرار دارند که می تواند عملکرد شناختی و تصمیم گیری آنان را مختل کند. هدف این مرور روایی، تحلیل و یکپارچه سازی شواهد موجود درباره ارتباط الگوهای خواب و شیفت کاری با خطاهای دارویی در پرستاران بود. روش: جستجوی نظام مند در پایگاه های PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar برای مقالات منتشرشده بین ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ انجام شد. مطالعات کمی و کیفی بر روی پرستاران شاغل، با تمرکز بر متغیرهای خواب، شیفت کاری و خطاهای دارویی، وارد مرور شدند. داده ها به صورت موضوعی (خواب و عملکرد شناختی، شیفت های شب، طول شیفت، عوامل تعدیل کننده و مداخلات پیشنهادی) طبقه بندی و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که کیفیت پایین خواب، شیفت های شب مکرر و شیفت های طولانی تر از ۱۲ ساعت با افزایش قابل توجه خطر خطاهای دارویی مرتبط هستند. مکانیسم های اصلی شامل کاهش توجه و تمرکز، اختلال تصمیم گیری، افت حافظه کاری و ناهماهنگی ریتم شبانه روزی است. عوامل تعدیل کننده مانند بار کاری بالا، نسبت نامطلوب پرستار به بیمار، تجربه شغلی کمتر و محیط های پرتنش می توانند اثرات خواب و شیفت کاری را تشدید کنند. شواهد همچنین نشان می دهد که مداخلات ترکیبی سازمانی و فردی—مانند بازطراحی شیفت ها، آموزش مدیریت خستگی، فراهم سازی استراحت های کوتاه، حمایت مدیریتی و فناوری های ایمن سازی دارو—می توانند خطر خطاها را کاهش دهند. شواهد موجود حاکی از آن است که خواب ناکافی و شیفت کاری نامطلوب می توانند به طور مستقیم ایمنی دارویی را تهدید کنند. طراحی شیفت های منطقی، آموزش و پایش خستگی و بهره گیری از فناوری های ایمن سازی دارو از اقدامات کلیدی برای کاهش خطاهای دارویی و ارتقای ایمنی بیمار هستند. مطالعات طولی و مداخله ای برای تعیین رابطه علت ومعلولی و اثربخشی راهکارها توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

خواب ، شیفت کاری ، خطاهای دارویی ، پرستاران ، ایمنی بیمار