بررسی رابطه میان خطای سیستم الکترونیکی ثبت اسناد و مسئولیت مدنی سردفتران در حقوق ایران و فرانسه

گسترش ثبت الکترونیکی اسناد و استقرار «سامانه ثبت آنی»، ضمن تسهیل فرآیندهای ثبتی، پرسش های نوینی در خصوص حدود و مبانی مسئولیت مدنی سردفتران اسناد رسمی ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و روش تطبیقی، با بررسی قوانین، مقررات، رویه قضایی و ادبیات حقوق ثبت در ایران و فرانسه، به تحلیل تاثیر خطاهای سامانه ثبت آنی بر مسئولیت سردفتر می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که در نظام حقوقی ایران، مسئولیت سردفتر مبتنی بر تقصیر است، اما خطاهای سامانه ای به تنهایی موجب رفع مسئولیت نمی شوند و انتظار می رود سردفتر از طریق نظارت دقیق، کنترل و احراز صحت داده ها از بروز خسارت جلوگیری کند. در حقوق فرانسه، با شناسایی مفهوم «تعهد به مراقبت تقویت شده» و پیش بینی بیمه اجباری مسئولیت، رویکردی سخت گیرانه تر نسبت به مسئولیت سردفتر اتخاذ شده است. همچنین، نارسایی های فنی، ضعف زیرساخت ها و خطاهای شبکه می توانند زمینه ساز اشتباه در تنظیم اسناد شوند؛ بنابراین بهره گیری استاندارد از سامانه، تقویت زیرساخت ها، آموزش تخصصی کاربران و تدوین قواعد شفاف درباره حدود مسئولیت، شرط لازم برای تضمین امنیت حقوقی در فرآیند ثبت الکترونیکی است. نتیجه پژوهش نشان می دهد که تحول دیجیتال نه تنها موجب کاهش مسئولیت سردفتر نشده، بلکه با گسترش تعهدات حرفه ای و الزامات نظارتی، دامنه مسئولیت وی را در فرآیند ثبت الکترونیکی افزایش داده است.

کلیدواژه ها:

سردفتر اسناد رسمی ، مسئولیت مدنی ، سامانه ثبت آنی ، خطای سامانه ای ، اسناد رسمی الکترونیک