مسئولیت مدنی ناشی از تولید و انتشار محتوای غیرواقعی توسط اشخاص حقیقی در شبکه های اجتماعی

چگسترش شبکه های اجتماعی و سهولت تولید و انتشار محتوا، زمینه بروز آسیب های متعددی را در حوزه حقوق خصوصی فراهم کرده است. یکی از مهم ترین این چالش ها، انتشار محتوای غیرواقعی، نادرست یا گمراه کننده توسط اشخاص حقیقی است که می تواند موجب ورود ضرر مادی یا معنوی به اشخاص دیگر، نهادها یا حتی نظم عمومی شود. در این میان، بررسی مسئولیت مدنی ناشی از چنین رفتارهایی، به ویژه در چارچوب حقوق ایران، اهمیتی دوچندان یافته است. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که آیا و تحت چه شرایطی اشخاص حقیقی تولیدکننده یا منتشرکننده محتوای غیرواقعی در شبکه های اجتماعی، از منظر حقوق مدنی مسئول جبران خسارت هستند.فرضیه اصلی تحقیق بر این مبنا استوار است که در صورت تحقق ارکان مسئولیت مدنی، شامل فعل زیان بار، ورود ضرر و وجود رابطه سببیت، شخص حقیقی منتشرکننده محتوای غیرواقعی، حتی بدون قصد اضرار، می تواند مسئول شناخته شود. فرضیه فرعی نیز بیان می دارد که تقصیر در این گونه موارد می تواند به صورت بی احتیاطی، بی مبالاتی یا عدم رعایت عرف حرفه ای در انتشار محتوا احراز گردد و لزوما نیازمند سوءنیت خاص نیست.مواد و روش تحقیق در این پژوهش مبتنی بر روش توصیفی تحلیلی است. داده ها از طریق مطالعه منابع کتابخانه ای، شامل کتب حقوق مدنی، مقالات علمی، قوانین مرتبط مانند قانون مدنی، قانون مسئولیت مدنی و قانون جرایم رایانه ای، و همچنین تحلیل رویه قضایی و آرای مرتبط جمع آوری شده اند.نتایج تحقیق نشان می دهد که قواعد سنتی مسئولیت مدنی، به ویژه قاعده لاضرر و نظریه تقصیر، قابلیت انطباق با فضای مجازی و شبکه های اجتماعی را دارند. بر این اساس، اشخاص حقیقی در صورت انتشار محتوای غیرواقعی که منجر به ورود ضرر به دیگران شود، مکلف به جبران خسارت مادی و معنوی خواهند بود. همچنین ضرورت تبیین دقیق تر معیارهای تقصیر و توجه محاکم به ویژگی های خاص فضای مجازی به عنوان نتیجه ای مهم از پژوهش قابل تاکید است

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، شبکه های اجتماعی ، محتوای غیر واقعی ، اشخاص حقیقی ، جبران خسارت