طراحی ژنراتور فرآیندی ۱۶۶Dy/۱۶۶Ho به منظور تولید ۱۶۶Ho به صورت حامل آزاد (CF)

رادیونوکلید ۱۶۶Ho، به سبب ویژگی های مطلوب همچون نیمه عمر کوتاه (۸/۲۶ ساعت)، گسیل ذرات بتا با انرژی میانگین keV ۷/۶۶۵، گسیل ذرات گاما با انرژی مناسب (keV۸۰) جهت تصویربرداری و امکان تولید بالا با استفاده از یک راکتور با شار متوسط، در پزشکی هسته ای مورد توجه قرار گرفته است. ۱۶۶Ho را می توان از طریق دو واکنش مستقیم (۱۶۵Ho(n,γ)۱۶۶Ho) و غیرمستقیم (۱۶۶Ho ۱۶۴Dy(۲n,γ)۱۶۶Dy(β-)) بدست آورد. همچنین این رادیونوکلید را می توان به دو صورت ژنراتور رادیونوکلیدی درون تنی و همچنین فرآیندی مورد استفاده قرار داد. هدف از این تحقیق، ساخت ژنراتور فرآیندی ۱۶۶Dy/۱۶۶Ho از طریق جداسازی رادیوشیمیایی به منظور تولید ۱۶۶Ho از روش بمباران نوترونی دیسپرسیوم در راکتور تحقیقاتی تهران، و در نهایت کنترل کیفی محصول تولیدی است. در این مطالعه، به منظور تولید رادیونوکلید ۱۶۶Ho، ابتدا ۱۶۶Dy از طریق پرتودهی دیسپرسیوم-۱۶۴ غنی شده با نوترون حرارتی و طی برهم کنش ۱۶۴Dy(n,γ)۱۶۵Dy(n,γ)۱۶۶Dy تولید گردید و پس از آن به منظور جداسازی با استفاده از روش کروماتوگرافی استخراجی، در ستون پرشده با Ln رزین حاوی استخراج گر ۲-اتیل هگزیل ۲-اتیل هگزیل فسفونیک اسید(HEH[EHP]) ، بارگذاری گردید. رادیونوکلید ۱۶۶Ho در یک فرآیند سه مرحله ای از ستون دوشیده می گردد. زمان بهینه دوشیدن ژنراتور ۱۶۶Dy/۱۶۶Ho برابر با ۵/۲ روز می باشد. بهره جداسازی میانگین ۸۳% حاصل شده است. خلوص رادیونوکلیدی نمونه ۱۶۶Ho تولید شده، با استفاده از آنالیز نمونه به‎ وسیله آشکارساز نیمه رسانای ژرمانیومی تعیین گردید. نتایج به دست آمده نشان داد محصول نهایی ۱۶۶Ho، با خلوص رادیونوکلیدی بالای ۹۹% و میزان اکتیویته mCi ۹۵/۴۰ و اکتیویته ویژه Ci/mg ۱۰۰ قابل دستیابی است و نشت دیسپرسیوم در نمونه نهایی ناچیز (کمتر از µCi ۲/۰ به ازای هر میلی کوری ۱۶۶Ho)، است.

کلیدواژه ها:

دیسپرسیوم-۱۶۶ ، هلمیوم-۱۶۶ ، ژنراتور رادیونوکلیدی ، گروماتوگرافی استخراجی ، Ln رزین