ارزیابی بهره وری اقتصادی آب در کشت کینوا با کاربرد آب شور و کم آبیاری در سیستم آبیاری قطره ای نواری در استان فارس

در شرایط خشکسالی و کمبود آب در کشور، بررسی بهره وری فیزیکی و اقتصادی آب، در گیاهان مقاوم به تنش شوری و خشکی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این مقاله به بررسی کشت کینوا پاییزه با توجه به اهمیت این گیاه جهت ورود به الگوی کشت باکاربرد آب آبیاری شور و اعمال کم آبیاری با روش آبیاری قطره ای نواری (نوار تیپ) از دیدگاه اقتصادی پرداخته شده است. برای انجام این پژوهش، آزمایش به صورت فاکتوریل-اسپلیت در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارها شامل چهار سطح شوری آب آبیاری (۶/۰، ۵ ، ۱۵ و ۲۵ دسی زیمنس بر متر) و دو سطح آبیاری (آبیاری کامل و ۵۰ درصد آبیاری کامل) و سه رقم کینوا شامل (Titicaca, T۱, Giza۱) بود. نتایج نشان داد که حداکثر مقدار بهره وری آب محصول دانه در کینوا ۸۴/۰ کیلوگرم بر متر مکعب در تیمار شوری آب آبیاری ۶/۰ دسی زیمنس بر متر و ۵۰ درصد آبیاری کامل در رقم تیتیکاکا حاصل شد که به طور یکسان افزایش ۷۶/۴ درصدی نسبت به دو رقم دیگر داشت. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل اقتصادی بیشترین مقدار نسبت منفعت به هزینه کینوا ۶۹/۲ در آبیاری کامل و شوری آب آبیاری۶/۰ دسی زیمنس بر متر حاصل شد. بر اساس نتایج تحلیل اقتصادی در تیمار آبیاری کامل در سطوح مختلف شوری آب آبیاری به جز تیمار شوری آب آبیاری ۲۵ دسی زیمنس بر متر نسبت منفعت به هزینه بیشتر از یک و بهره وری اقتصادی آب نیز عدد مثبتی حاصل شد. به طوریکه، بهره وری اقتصادی آب در آبیاری کامل در سطوح شوری آب آبیاری ۶/۰، ۵ و ۱۵ دسی زیمنس بر متر به ترتیب ۶۴/۰، ۵۶/۰ و ۱۹/۰ دلار بر متر مکعب حاصل شد بنابراین این تیمار ها توجیه اقتصادی دارند. در حالی که در تیمار ۵۰ درصد آبیاری کامل در همه سطوح شوری آب آبیاری نسبت منفعت به هزینه کمتر از یک و بهره وری اقتصادی آب عدد منفی بدست آمد. بنابراین اعمال کم آبیاری به میزان ۵۰ درصد در سطوح مختلف شوری آب آبیاری در کشت کینوا در منطقه مورد مطالعه توجیه اقتصادی ندارد.

کلیدواژه ها:

بهره وری آب ، تنش خشکی ، کیفیت آب آبیاری ، نسبت منفعت به هزینه