مقایسه اثربخشی بازی درمانی مبتنی بر کارکردهای اجرایی و ذهن آگاهی کودک محور بر نظم جویی شناختی هیجان کودکان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی

مقدمه: اختلال در نظم جویی شناختی هیجان از مشکلات کلیدی کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش فعالی است که پیامدهای منفی تحصیلی، اجتماعی و عاطفی دارد. با توجه به اهمیت مداخلات روان شناختی غیر دارویی، پژوهش حاضر به منظور مقایسه اثربخشی بازی درمانی مبتنی بر تقویت کارکردهای اجرایی و ذهن آگاهی کودک محور بر بهبود نظم جویی شناختی هیجان در کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش فعالی انجام شد. روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل با پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی پسران ۹ تا ۱۲ ساله مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش فعالی در مراکز مشاوره ساری در سال ۱۴۰۴ تشکیل داده اند. تعداد ۴۵ کودک به صورت هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه بازی درمانی مبتنی بر کارکردهای اجرایی، ذهن آگاهی کودک محور و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) جایگزین شدند. از پرسشنامه نظم جویی شناختی هیجان گارنفسکی و همکاران (۲۰۰۷)،  استفاده شد. گروه بازی درمانی ۱۲ جلسه ۴۵ دقیقه ای، گروه ذهن آگاهی ۸ جلسه ۴۵ دقیقه ای، و گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکردند. نتایج : هر دو مداخله منجر به بهبود معنادار در نظم جویی شناختی هیجان کودکان شدند (p<۰.۰۰۱). همچنین، مداخله ذهن آگاهی کودک محور (η = ۰.۴۴۵) تاثیر بیشتری نسبت به بازی درمانی مبتنی بر کارکردهای اجرایی (η = ۰.۱۸۰) داشت ( p<۰.۰۱ ). این بهبودها تا مرحله پیگیری پایدار ماند. نتیجه گیری: به کارگیری تلفیقی عناصر بازی درمانی مبتنی بر کارکردهای اجرایی و ذهن آگاهی کودک محور می تواند به طور موثری نظم جویی شناختی هیجان را در کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش فعالی بهبود بخشد و راهنمایی کاربردی برای طراحی مداخلات فردمحور در حوزه تنظیم هیجان فراهم کند.

کلیدواژه ها:

Attention deficit disorder with hyperactivity ، cognitive emotion regulation ، play therapy ، executive functions ، mindfulness. ، اختلال نقص توجه/بیش فعالی ، نظم جویی شناختی هیجان ، بازی درمانی ، کارکردهای اجرایی ، ذهن آگاهی.