الگوی مفهومی شاخص های سیستم اطلاعات بیمارستانی با مدل زنجیره ای برنامه: یک تحلیل محتوای کیفی

مقدمه و هدف با استفاده از شاخص های سیستم اطلاعات بیمارستانی تاثیر بسزایی در روند برنامه ریزی و سیاست گذاری سلامت دارد. ازاین رو مطالعه حاضر با هدف ارائه الگوی مفهومی شاخص های سیستم اطلاعات بیمارستانی با رویکرد مدل زنجیره ای برنامه انجام شد. روش کار این پژوهش به روش کیفی و با رویکرد تحلیل محتوا در سال ۱۴۰۳ انجام شد. ابتدا شاخص های موجود در سیستم HIS بیمارستان شناسایی و جمع آوری گردید. سپس، براساس اهداف پژوهش، شاخص هایی از طریق بررسی متون استخراج شدند. در ادامه، با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته و هدفمند با ذی نفعان شامل مدیران نظام سلامت، سیاست گذاران و خبرگان علمی آشنا به شاخص های سیستم اطلاعات بیمارستانی، داده ها جمع آوری شد. نمونه گیری به روش هدفمند و سپس روش گلوله برفی برای گسترش نمونه ها به کار گرفته شد. تمامی شاخص ها ارزیابی شدند و پس از رونویسی مصاحبه ها، واحدهای مبتنی بر معنا تعیین، کدگذاری و طبقه بندی براساس شباهت و تقارن انجام شد. سپس، با روش تحلیل محتوا، مضامین شناسایی وتجزیه وحلیل شدند. در نهایت، یک پانل تخصصی ازاعضای تیم پژوهش تشکیل گردیدکه شاخص ها را براساس مدل زنجیره ای برنامه تقسیم بندی کرد. یافته ها در این مطالعه شاخص های به دست آمده از وضعیت موجود، بررسی متون، مصاحبه کیفی با ذی نفعان پس از حذف شاخص های تکراری و همپوشانی، به ۴۷۱ شاخص رسید که با تشکیل پنل خبرگان و ارزیابی های دقیق تر، این تعداد به ۴۰۷ شاخص منتخب کاهش یافت که به عنوان تم های فرعی شناسایی شدند که براساس مدل زنجیره ای برنامه به۱۰۰ شاخص ساختاری، ۱۰۱ شاخص فرایندی ، ۹۵ شاخص نتیجه ای و ۱۱۱ شاخص پیامدی دسته بندی شدندکه از دیدگاه حاضرین در مطالعه کیفی، هشت تم اصلی مدیریت و رهبری، اداری و پشتیبانی، امکانات و تجهیزات، بهره وری، پاراکلینیک، بالینی، مالی و شاخص های سبز در تبیین شاخص های بیمارستان با مدل زنجیره ای برنامه موثرند. نتیجه گیری این پژوهش با مدل زنجیره ای برنامه ای، ۴۰۷ شاخص را در چهار لایه ساختاری، فرایندی، نتیجه ای و پیامدی و هشت تم اصلی شناسایی و تحلیل کرد که شاخص های ساختاری بر منابع و زیرساخت ها، فرایندی بر اجرای ماموریت ها، نتیجه ای بر کیفیت خدمات و پیامدی بر پایداری اجتماعی و محیط زیستی تمرکز دارند. مدل زنجیره ای برنامه با پیوند منابع، اقدامات و پیامدها، تحلیلی جامعی از عملکرد بیمارستان ارائه می دهدکه توصیه می شود بیمارستان ها بر بهبود زیرساخت، کیفیت خدمات، پایش استراتژیک و مسئولیت پذیری اجتماعی برای ارتقاء عملکرد و پایداری تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

Hospital information system ، Logic model ، Qualitative analysis​​​​​​​ ، بیمارستان ، شاخص ، سیستم اطلاعات بیمارستان ، مدل زنجیره ای برنامه​​​​​​​