شناسایی و اولویت بندی شایستگی های کلیدی مدیران برای نظام جانشین پروری (مطالعه موردی: سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری شیراز)

جانشین پروری فرآیندی جهت اطمینان از حفظ و توسعه ی سرمایه ی معنوی و دانشی برای آینده سازمان و تشویق افراد به توسعه است. در چشم انداز شهرهای معاصر، سازمان های متولی سیما، منظر و فضای سبز شهری، نقشی فراتر از نگهداری فضاهای سبز ایفا می کنند. این سازمان ها در خط مقدم تحقق شهرهای پایدار، تاب آور و انسانی قرار دارند و با چالش های پیچیده ای همچون تغییرات اقلیمی، فشار توسعه کالبدی بر پهنه های سبز، افزایش انتظارات شهروندان برای فضاهای عمومی باکیفیت، و ضرورت ادغام زیرساخت های سبز و آبی در بافت شهری مواجه هستند. موفقیت در این ماموریت های چندوجهی، به شدت به وجود مدیرانی شایسته، آینده نگر و چندتخصصی وابسته است. با این حال، این سازمان ها عموما با چالش خاموشی در زمینه جانشین پروری و فقدان مدلی مشخص برای شناسایی و پرورش رهبران آینده روبرو هستند. این پژوهش با هدف پاسخ به این نیاز استراتژیک، در پی طراحی و تدوین مدل شایستگی های کلیدی مدیران سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شیراز به عنوان سنگ بنای یک نظام جانشین پروری موثر است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و با رویکرد (آمیخته) ترکیبی از روش کمی و روش کیفی و طرح اکتشافی متوالی انجام شد. در فاز کیفی، با استفاده از تحلیل مضمون ادبیات تخصصی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۱۸ نفر از مدیران ارشد، خبرگان منظر شهری و اساتید دانشگاه، مجموعه اولیه ای شامل ۳۲ شایستگی در ۵ خوشه اصلی شناسایی گردید: شایستگی های راهبردی و آینده نگری زیست محیطی، شایستگی های فنی-تخصصی و دانش یکپارچه، شایستگی های مدیریت پروژه و نوآوری، شایستگی های ارتباطی و مشارکت محور، و شایستگی های رهبری و اخلاق حرفه ای. در فاز کمی، پرسشنامه ای محقق ساخته بر پایه یافته های کیفی طراحی شد. روایی محتوایی آن با تایید ۱۵ خبره و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ ۰٫۹۷ برای کل ابزار احراز گردید. این پرسشنامه میان کارکنان، مدیران میانی و ارشد سازمان توزیع و داده ها با نرم افزار۲۶ SPSS و با استفاده از آمار توصیفی، آزمون تی تک نمونه ای و آزمون فریدمن تحلیل شدند. یافته ها نشان دهنده وجود شکاف معنادار (۰٫۰۰۱>p) در تمامی خوشه ها بود. بیشترین شکاف در شایستگی های «راهبردی و آینده نگری زیست محیطی» (شکاف ۲٫۲۰) و سپس «مدیریت پروژه و نوآوری» (شکاف ۱٫۹۵) مشاهده شد. نتایج اولویت بندی نیز حاکی از آن بود که از منظر مدیران، «شایستگی های راهبردی و آینده نگری زیست محیطی» و «شایستگی های ارتباطی و مشارکت محور» به ترتیب دارای بالاترین اولویت برای مدیران آینده سازمان هستند. این پژوهش مدل نهایی شایستگی را ارائه می دهد که می تواند به عنوان چارچوبی برای طراحی کانون های ارزیابی، برنامه های توسعه مدیریتی و نهایتا تضمین تداوم رهبری اثربخش در این سازمان حیاتی به کار گرفته شود. بنابراین نتایج پژوهش کمی وضعیت کنونی جانشین پروری در سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری را ضعیف ارزیابی کرده و وجود فاصله و شکاف بین وضع موجود و وضع مطلوب را تایید کرده است. با انجام پژوهش کیفی و با استفاده از تحلیل شبکه مضامین, علاوه بر تایید یافته های پژوهش کمی, علل بوجود آورنده این شکاف احصاء و به علت تطابق با مبانی نظری مباحث جانشین پروری تایید شدند.

کلیدواژه ها:

جانشین پروری ، مدل شایستگی ، مدیریت فضای سبز شهری ، منظر شهری ، توسعه رهبری ، شهرداری شیراز