شناسایی و معرفی گونه های بومی پوشش خاک جایگزین چمن برای کاهش هزینه های نگهداری شهرداری

با توجه به بحران های جدی منابع آبی و محدودیت های مالی مدیریت شهری در اقلیم های خشک، این پژوهش با هدف ارزیابی جامع ابعاد اقتصادی و اکولوژیکی جایگزینی چمن با گونه های بومی پوشش خاک در منظر شهری انجام شد. روش تحقیق ترکیبی و آمیخته (کمی و کیفی) بود که طی آن ضمن مرور نظام مند ادبیات علمی در پایگاه های داخلی و خارجی، بررسی های میدانی در پارک های منتخب تهران و تحلیل هزینه های چرخه عمر در بازه زمانی ده ساله اجرا گردید. یافته های حاصل از تحلیل های آماری نشان داد که مصرف آب در سیستم چمن کاری به دلیل نیازهای فیزیولوژیکی گیاه، حدود ۷۰ درصد بیشتر از گونه های بومی است و این اختلاف در فصول تابستان به اوج خود می رسد. نتایج اقتصادی نیز حاکی از آن است که اگرچه هزینه های اولیه استقرار گونه های بومی ممکن است مشابه چمن باشد، اما هزینه های جاری نگهداری چمن به دلیل نیاز مداوم به آبیاری، کوددهی، چمن زنی و کنترل آفات، در طول ده سال حدود ۴ برابر بیشتر از گونه های بومی است. بررسی های کیفی و میدانی نیز نشان داد که اکوسیستم های تک کشتی چمن فاقد تنوع زیستی مناسب هستند و در برابر تنش های محیطی شکننده اند، در حالی که پوشش خاک های بومی با افزایش تنوع حشرات مفید و پرندگان و تثبیت بهتر خاک، خدمات اکوسیستمی پایدارتری ارائه می دهند. در نهایت، این مطالعه نشان داد که گذار از الگوی چمن محور به استفاده از گونه های بومی، نه تنها یک ضرورت اکولوژیکی برای مدیریت بحران آب است، بلکه یک راهکار اقتصادی هوشمندانه برای کاهش بار مالی شهرداری ها و افزایش تاب آوری شهری محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

پوشش خاک بومی ، چمن ، هزینه های نگهداری ، مصرف آب ، پایداری شهری