ارزیابی رابطه خستگی شناختی دیجیتال با سلامت روان دانشجویان: تحلیل مکانیسم های شناختی- هیجانی و راهبردهای مقابله ای

هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه خستگی شناختی دیجیتال با سلامت روان دانشجویان است. خستگی دیجیتال یا «خستگی شناختی دیجیتال» به حالت فرسودگی ذهنی ناشی از استفاده طولانیمدت و بیش از حد از فناوری های دیجیتال اشاره دارد که با علائمی مانند کاهش تمرکز، اختلال در حافظه، افزایش اضطراب و افسردگی همراه است. بر اساس یافته های مستخرج از ادبیات پژوهشی، استفاده افراطی از فناوریهای دیجیتال (مانند رسانه های اجتماعی، هوش مصنوعی، و ابزارهای آموزش مجازی) با پیامدهای منفی سلامت روان در دانشجویان، از جمله افزایش سطح اضطراب، افسردگی، استرس و کاهش کیفیت خواب و عملکرد تحصیلی، رابطه مثبت و معناداری دارد. این رابطه از طریق مکانیسمهای شناختی-هیجانی مانند بار شناختی اضافه (Cognitive Overload)، اختلال در تنظیم هیجان، و چرخه های پاداش وابسته به دوپامین تشدید میشود. همچنین، مطالعات نشان میدهند که راهبردهای مقابلهای مانند بازتعریف شناختی (Cognitive Reappraisal)، تنظیم زمان استفاده از صفحه نمایش، و اجرای برنامه های «پاکسازی دیجیتال» میتوانند به عنوان عوامل تعدیل کننده، اثرات منفی خستگی دیجیتال را کاهش دهند. این پژوهش با تحلیل مکانیسم های زیربنایی و ارائه راهکارهای عملی، درک جامع تری از تاثیرات خستگی دیجیتال بر سلامت روان دانشجویان ارائه میدهد و بر ضرورت طراحی مداخلات آموزشی و روانشناختی برای مدیریت بهینه استفاده از فناوری تاکید میکند.

کلیدواژه ها:

خستگی شناختی دیجیتال ، سلامت روان دانشجویان ، بار شناختی ، اضطراب دیجیتالی ، افسردگی ، تنظیم هیجان ، راهبردهای مقابله ای ، فناوریهای دیجیتال