تحلیل نقش مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند ارزشیابی یادگیری در کلاس درس

در سپهر پارادایم های نوین آموزشی و با گذر از رویکردهای رفتارگرایانه به سوی نظریه های ساخت گرایی و شناختی، ارزشیابی دیگر قلمرو انحصاری و مقتدرانه معلم محسوب نمی شود، بلکه فرآیندی مشارکتی، دیالکتیک و چندسویه است که در آن دانش آموز نقش محوری و فاعلانه ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق، جامع و تحلیلی نقش مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند سنجش و تاثیرات آن بر کیفیت یادگیری، خودتنظیمی تحصیلی و عدالت آموزشی تدوین شده است. این مطالعه که از نوع مروری–تحلیلی توصیفی است، با بهره گیری از منابع اسنادی معتبر و متاخر، به بررسی مبانی نظری گذار از "سنجش از یادگیری" به "سنجش به عنوان یادگیری" می پردازد و سازوکارهای اجرایی نظیر خودارزیابی، هم سال سنجی و مشارکت در تدوین ملاک های ارزیابی را مورد کنکاش دقیق قرار می دهد. یافته های گسترده پژوهش نشان می دهد که فعال سازی نقش دانش آموز در ارزشیابی، با تقویت مهارت های فراشناختی و افزایش انگیزه درونی، مسئولیت پذیری فراگیران را نسبت به فرآیند رشد خود به طرز چشمگیری افزایش می دهد و آنان را از مصرف کنندگان منفعل نمره به تولیدکنندگان فعال دانش تبدیل می کند. نتایج حاکی از آن است که تحقق مشارکت واقعی، نیازمند رفع موانع دسترسی پذیری برای دانش آموزان دارای نیازهای ویژه و تفاوت های زبانی است و عدالت آموزشی پیش شرط بنیادین برای هرگونه مشارکت فعال است. همچنین، پژوهش بر پتانسیل های هوش مصنوعی در فراهم سازی بستر بازخورد آنی و تعاملی تاکید داشته و نشان می دهد که فناوری می تواند ابزاری برای تقویت صدای دانش آموز و شخصی سازی مسیر سنجش باشد. در نهایت، مقاله استدلال می کند که مشارکت دانش آموزان در ارزشیابی، نه تنها یک راهبرد پداگوژیک برای تعمیق یادگیری، بلکه یک حق تربیتی و مدنی است که منجر به دموکراتیک شدن فضای کلاس و پرورش یادگیرندگان مادام العمر می شود.

کلیدواژه ها:

مشارکت دانش آموز ، خودارزیابی ، عاملیت یادگیرنده ، عدالت در سنجش ، فراشناخت ، هم سال سنجی.