بررسی احتمال توالی و تداوم بارش روزانه در شهر زنجان با استفاده از مدل زنجیره مارکوف

تحلیل های احتمالی، روش هایی مفید برای شناخت و پیش بینی پدیده هایی نظیر بارش می باشند. از جمله ی این روشها می توان به زنجیره مارکوف اشاره کرد. با کاربرد زنجیره مارکف می توان احتمال وقوع و دوره های بازگشت پدیده های اقلیمی مانند بارش را محاسبه کرد .زنجیره ی مارکوف حالت خاصی از مدل هایی است که در آنها حالت فعلی یک سیستم به حالت های قبلی آن بستگی دارد. با این روش می توان احتمال وقوع و دوره ی بازگشت پدیده های اقلیمی نظیر بارش رامحاسبه نمود. از اینرو در پژوهش حاضر با استفاده از آمار بارش روزانه مربوط به ۳۲ سال (۲۰۱۸-۱۹۸۶) ایستگاه همدیدی زنجان، تواتر و تداوم روزهای بارانی در این شهر با به کارگیری مدل زنجیره مارکوف مورد مطالعه قرار گرفت. آمار فوق براساس ماتریس شمارش تغییر حالات رخداد روزهای خشک و تر ،روزهای فاقد بارش و روزهای بارش، مرتب شده، سپس ماتریس تغییر وضعیت براساس آماره آزمونX۲ بررسی شد. ماتریس مزبور نیز با توان های مکرر، پایا و دوره بازگشت روزانه بارش مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفت.بدین منظور از زنجیره مارکف مرتبه های اول، دوم و سوم دو حالته برای محاسبات وقوع بارش و برای برآورد مقدار آن استفاده شده است. روزهای خشک با احتمال وقوع ۷۹/۰ و روزهای بارانی با ۲۰/۰ رخ می دهند. نتایج براساس معیارAIC و BIC مشخص کرد که زنجیره مارکف مرتبه اول برای برآورد وقوع بارش روزانه مناسب ترین بوده است. برآورد احتمالات ساده و شرطی روزهای تر و خشک به کمک زنجیره مارکف مرتبه اول از نتایج مهم این تحقیق می باشد که نشان می دهد داده های بارندگی روزانه ایستگاه مورد مطالعه برازش خوبی بر زنجیره مارکف مرتبه اول دارد.

کلیدواژه ها:

تواتر و تداوم ، روز خشک ، روز بارانی ، دوره بازگشت ، زنجان ، زنجیره مارکف