تاثیر طراحی فضای سبز شهری بر کاهش تنش های اجتماعی و افزایش تاب آوری شهری

طراحی فضای سبز شهری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی برنامه ریزی شهری معاصر، نقش قابل توجهی در بهبود کیفیت زندگی، کاهش تنش های اجتماعی و افزایش تاب آوری شهری ایفا می کند. رشد شتابان شهرنشینی، تراکم جمعیت، کاهش فضاهای عمومی و افزایش فشارهای روانی و اجتماعی، شهرها را با چالش های پیچیده ای مواجه ساخته است که مدیریت آن ها بدون توجه به ابعاد اجتماعی و محیطی امکان پذیر نیست. در این میان، فضاهای سبز شهری فراتر از کارکردهای زیست محیطی، به عنوان بستر تعاملات اجتماعی، بازسازی روانی شهروندان و تقویت سرمایه اجتماعی مطرح می شوند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی–توصیفی و بر پایه مطالعات نظری و شواهد تجربی، به بررسی تاثیر طراحی هدفمند فضاهای سبز شهری بر کاهش تنش های اجتماعی و ارتقای تاب آوری شهری می پردازد. نتایج بررسی ها نشان می دهد که دسترسی عادلانه به فضاهای سبز، تنوع عملکردی این فضاها، کیفیت طراحی، امنیت محیطی و انطباق آن ها با نیازهای فرهنگی و اجتماعی شهروندان، نقش تعیین کننده ای در کاهش تعارضات اجتماعی، افزایش احساس تعلق مکانی و ارتقای سلامت روانی دارند. فضاهای سبز خوب طراحی شده می توانند زمینه ساز شکل گیری تعاملات مثبت اجتماعی، تقویت اعتماد اجتماعی و کاهش رفتارهای پرخطر شهری شوند. از سوی دیگر، این فضاها با افزایش ظرفیت جذب شوک های اجتماعی، روانی و حتی محیطی، به ارتقای تاب آوری شهری کمک می کنند و شهر را در مواجهه با بحران ها، تنش ها و تغییرات ناگهانی مقاوم تر می سازند. یافته ها حاکی از آن است که طراحی فضای سبز شهری زمانی اثربخش خواهد بود که به صورت یکپارچه و در پیوند با سیاست های اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی شهری اجرا شود و از نگاه صرفا کالبدی فاصله بگیرد. در نهایت، پژوهش حاضر بر ضرورت بازنگری در رویکردهای طراحی و مدیریت فضاهای سبز شهری تاکید دارد و آن ها را به عنوان ابزاری راهبردی در کاهش تنش های اجتماعی و تقویت تاب آوری شهری معرفی می کند؛ ابزاری که می تواند به شکل گیری شهرهای پایدارتر، آرام تر و انسانی تر منجر شود.

کلیدواژه ها:

طراحی فضای سبز شهری ، تنش های اجتماعی ، تاب آوری شهری ، سرمایه اجتماعی ، کیفیت زندگی شهری ، سلامت روانی شهروندان ، فضاهای عمومی ، برنامه ریزی شهری