پهنه بندی و انتخاب مکان های مناسب برای توسعه فضای سبز دارویی در ایلام با روش AHP و GIS

هدف از پژوهش حاضر، پهنه بندی و انتخاب مکان های بهینه شهری برای توسعه فضای سبز دارویی در شهر ایلام با بهره گیری از رویکردهای نوین تصمیم گیری چندمعیاره و سامانه های اطلاعات جغرافیایی (GIS) است. در شرایطی که شهرنشینی فزاینده و چالش های زیست محیطی از جمله آلودگی هوا و تخریب زیستگاه ها، سلامت و کیفیت زندگی شهروندان را به مخاطره انداخته، ایجاد فضاهای سبز دارویی با تاکید بر پایداری اکولوژیک، راهبردی حیاتی برای بهبود وضعیت موجود تلقی می شود. این مطالعه، به طور خاص به دنبال شناسایی نواحی ای در محدوده شهری ایلام است که از نظر معیارهای کلیدی نظیر سطح آلودگی، کیفیت و نوع خاک، دسترسی به منابع آبی پایدار و قابلیت دسترسی شهروندان، پتانسیل بالایی برای کشت و توسعه گیاهان دارویی دارند. برای نیل به این هدف، از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) به منظور وزن دهی و اولویت بندی معیارهای موثر استفاده شده است. این روش امکان می دهد تا پیچیدگی های تصمیم گیری در محیط های شهری با در نظر گرفتن نظرات متخصصان و ذی نفعان، به شکلی ساختاریافته مورد بررسی قرار گیرد. سپس، داده های فضایی مربوط به هر یک از معیارها، با استفاده از نرم افزار ArcGIS پردازش و تحلیل گردیده اند تا لایه های اطلاعاتی مورد نیاز برای پهنه بندی ایجاد شوند. ابزار Expert Choice نیز در فاز تحلیل AHP برای تسهیل فرایند مقایسات زوجی و محاسبه وزن نهایی معیارها به کار گرفته شده است. خروجی نهایی این تحقیق، ارائه ی یک نقشه جامع توسعه سبز برای شهرداری ایلام است که به روشنی نواحی دارای اولویت بالا برای احداث و گسترش فضاهای سبز دارویی را مشخص می سازد. این نقشه کاربردی، به عنوان ابزاری قدرتمند برای برنامه ریزان شهری و مدیران شهرداری عمل خواهد کرد تا تصمیمات مبتنی بر شواهد علمی را در راستای ارتقای سلامت عمومی، غنای زیستی شهر و تحقق اهداف توسعه پایدار اتخاذ نمایند. رویکرد یکپارچه AHP و GIS در این مطالعه، به عنوان مدلی کارآمد برای برنامه ریزی فضایی در جهت ایجاد شهرهایی زیست پذیرتر و پایدارتر پیشنهاد می شود که همزمان به ابعاد زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی توسعه توجه دارد. این تحقیق نه تنها به توسعه نظری در حوزه تصمیم گیری فضایی کمک می کند بلکه یک راهکار عملی برای مدیریت منابع طبیعی و فضاهای شهری با تاکید بر گیاهان دارویی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

پهنه بندی فضایی ، گیاهان دارویی ، توسعه شهری ، AHP ، GIS ، پایداری اکولوژیک ، نقشه جامع ، ایلام