بررسی تاثیر استفاده از بازی های آموزشی بر توسعه مهارت های شناختی و اجتماعی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر استفاده از بازی های آموزشی بر توسعه مهارت های شناختی و اجتماعی دانش آموزان مدارس متوسطه اول و دوم ناحیه یک کرمانشاه و منطقه ماهیدشت انجام شد. اهمیت این موضوع از آن جا ناشی می شود که نظام های آموزشی معاصر، در تلاش برای جایگزینی روش های سنتی با رویکردهای فعال، به دنبال راهکارهایی هستند که ضمن ارتقای کیفیت یادگیری، انگیزه، خلاقیت و تعامل اجتماعی دانش آموزان را نیز افزایش دهند. بازی های آموزشی به عنوان یکی از موثرترین ابزارهای یادگیری فعال، محیطی فراهم می آورند که در آن دانش آموز از طریق تجربه، همکاری و رقابت سالم، دانش و مهارت را به صورت معنادار کسب می کند.روش پژوهش، نیمه تجربی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مدارس متوسطه اول و دوم در ناحیه یک کرمانشاه و منطقه ماهیدشت در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بود. نمونه ای به حجم ۱۲۰ نفر (۶۰ نفر گروه آزمایش و ۶۰ نفر گروه کنترل) با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه های استاندارد مهارت های شناختی، پرسشنامه مهارت های اجتماعی ماتسون و پرسشنامه نگرش نسبت به بازی های آموزشی استفاده گردید. گروه آزمایش طی هشت جلسه در معرض بازی های آموزشی مرتبط با دروس قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل آموزش سنتی را دریافت کرد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و همبستگی پیرسون تجزیه و تحلیل شدند.یافته ها نشان داد که میانگین نمرات پس آزمون در گروه آزمایش به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود. بازی های آموزشی موجب بهبود قابل توجهی در مولفه های شناختی شامل حافظه کاری، تمرکز، حل مسئله و تفکر انتقادی شدند. همچنین، مهارت های اجتماعی مانند همکاری، همدلی، کنترل هیجان و ارتباط موثر در گروه آزمایش افزایش یافت. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که حدود ۳۷ درصد از تغییرات مهارت های شناختی و ۲۹ درصد از تغییرات مهارت های اجتماعی ناشی از مداخله آموزشی بوده است. علاوه بر این، رابطه مثبت و معنی داری بین میزان استفاده از بازی های آموزشی و سطح رشد مهارت های شناختی و اجتماعی مشاهده شد.تحلیل کیفی بازخوردها نیز نشان داد که استفاده از بازی های آموزشی موجب افزایش انگیزش یادگیری، مشارکت فعال در کلاس و کاهش اضطراب تحصیلی دانش آموزان شده است. معلمان نیز گزارش دادند که اجرای بازی های آموزشی، جو کلاس را صمیمی تر و مشارکتی تر کرده و یادگیری معنادار را تسهیل نموده است. در مجموع، نتایج پژوهش تایید می کند که بازی های آموزشی ابزاری موثر برای ارتقای یادگیری، رشد ذهنی و پرورش مهارت های اجتماعی دانش آموزان محسوب می شوند و می توانند به عنوان یکی از رویکردهای نوین و کارآمد در نظام آموزشی ایران مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

بازی های آموزشی ، مهارت های شناختی ، مهارت های اجتماعی ، یادگیری فعال ، دانش آموزان متوسطه