پیشران ها، محرک ها و پیامد های رقابت پذیری پایدار در صادرات سبز

در سال های اخیر، اهمیت پایداری و مسائل زیست محیطی در فعالیت های اقتصادی، به ویژه در حوزه صادرات، افزایش یافته است. شرکت های صادرکننده برای حفظ و ارتقای جایگاه خود در بازارهای جهانی، استراتژی های سبز و نوآورانه را اتخاذ نموده اند. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل کلیدی موثر بر رقابت پذیری پایدار شرکت ها در صادرات سبز و ارائه یک مدل مفهومی انجام شده است. رویکرد پژوهش، آمیخته (کیفی و کمی) است. در فاز کیفی، با بهره گیری از روش فراترکیب، ۴۲ مقاله منتخب از میان ۱۷۴ مقاله موجود در پایگاه های اسکوپوس، ساینس دایرکت و گوگل اسکالر طی سال های ۲۰۱۵ تا فوریه ۲۰۲۵ تحلیل و ۱۱ مقوله اصلی استخراج شد. در فاز کمی، برای تحلیل روابط علی میان مقوله ها، از روش دیمتل و نظرات ۱۰ نفر از خبرگان حوزه صادرات استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که عوامل موثر بر رقابت پذیری پایدار صادرات سبز در سه لایه «پیشران» (جهت گیری استراتژیک و سیاست های کلان صادرات سبز، تحول دیجیتال، نوآوری سبز و مدیریت دانش سبز)، «محرک» (رقابت پذیری و مزیت های رقابتی در بازارهای سبز) و «پیامد» (عملکرد سازمانی، پایداری زیست محیطی، بازاریابی سبز، مدیریت زنجیره تامین سبز، قابلیت های سازمانی و ریسک های صادرات سبز) طبقه بندی می شوند. مدل مفهومی ارائه شده، ضمن پوشش خلاهای موجود در ادبیات، ابزاری عملیاتی و راهبردی برای مدیران و سیاست گذاران به منظور ارتقای جایگاه رقابتی شرکت ها در بازارهای جهانی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

استراتژی صادرات سبز ، نوآوری سبز ، بازارهای سبز ، مدیریت زنجیره تامین سبز ، پایداری ، تحول دیجیتال