واژه شناسی انسان کامل از دید بایزید، حلاج، شبلی، خرقانی و ابوسعید

مفهوم "انسان کامل" در عرفان اسلامی جایگاهی بنیادین دارد و همواره مورد توجه عارفان بزرگ قرار گرفته است. این مفهوم به عنوان غایت سلوک عرفانی و تحقق کمال انسانی، در اندیشه های مختلف عرفا به شیوه های گوناگونی تبیین شده است. در دیدگاه بایزید انسان کامل به عنوان موجودی سلبی و فانی معرفی می شود در نگاه حلاج این فنا اتحاد، در بیان شبلی او مجذوب الهی و در خرقانی خادم خلق بودن در عرصه ی اجتماع است این تحول در عرفان ابوسعید به نقطه ای رسید که انسان کامل را نه در ریاضت، بلکه در عشق، شادی و سماع تعریف کرد. روش تحقیق این مقاله توصیفی-تحلیلی است و با بهره گیری از منابع دست اول عرفانی، به واکاوی تطبیقی اندیشه های این عارفان در باب انسان کامل پرداخته می شود. مفهوم انسان کامل در سیر تطور عرفان اسلامی، از تجربیات شخصی عارفانه تا نظام های نظری گسترده تحول یافته و هر یک از این عارفان، بسته به سنت فکری و مکاشفات خویش، قرائتی متمایز از آن ارائه داده اند.  نتایج این پژوهش حکایت می کند در عین وجود تفاوت های ظاهری در تبیین انسان کامل، تمامی این اندیشه ها به طور مشترک بر ارتباط نزدیک انسان کامل با حقیقت الهی و نقش او در تکامل روح انسانی تاکید دارند، واژه شناسی انسان کامل از دیدگاه هر یک ازین عرفا چیست.

کلیدواژه ها:

Keywords: Perfect Man ، Bayazid Bastami ، Abu Bakr Shibli ، Abul-Hasan Kharghani ، Abu Sa'id Abul-Khair ، Hussein bin Mansur Hallaj ، کلمات کلیدی: انسان کامل ، بایزید بسطامی ، ابوبکر شبلی ، ابوالحسن خرقانی ، ابوسعیذ ابوالخیر ، حسین بن منصور حلاج