واکاوی جلوه های فراواقعیت در حکایت های عرفانی تذکره الاولیا، اسرارالتوحید و کشف المحجوب با تاکید بر نمود عناصر سوررئالیسم

این پژوهش، جلوه هایی از فراواقعیت در حکایت های عرفانی تذکره الاولیا، اسرارالتوحید و کشف المحجوب، با تاکید بر نمود عناصر سوررئالیسم را مورد واکاوی قرار داده است. فراواقعیت، در این نگرش، به مثابه ناتوانی ذهن در تمییز دادن مرزهای واقعیت و خیال تعریف می شود؛ عرصه ای که در آن، تخیل و امر شگفت، واقعیت را چنان در پرده ابهام می پیچند که تشخیص امرعادی از غیرعادی دشوار می نماید. این مقاله بر آن است تا با تکیه بر اصول سوررئالیسم، شاخص های فراواقعیت را در متون مذکور بررسی کند. شیوه نگارش نویسندگان این آثار به گونه ای است که عناصر فراواقعی حکایت­ها، گویی تنها برای اهل سلوک و معرفت، نمود واقعی می یابند. در این راستا، ضمن بررسی و طبقه بندی این عناصر، حکایت ها بر اساس نشانه هایی چون تصادف عینی، امر شگفت، رویا، نگارش خودکار، آگاهی از ضمایر، آگاهی از غیب و پیشگویی، مورد تحلیل قرار گرفته است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و نمونه ها به عنوان شاهد، گویای جلوه های فراواقعیت و عناصر آن هستند. یافته ها نشان می دهند که تذکره الاولیا و کشف المحجوب با بهره گیری از شگردهای گوناگون، حکایت ها را در قالب بیانی عادی و باورپذیر ارائه کرده اند، در حالی که در اسرارالتوحید، این عناصر فراواقعی بیشتر در قالب آگاهی از غیب و اشراف بر ضمایر متجلی شده اند.

کلیدواژه ها:

Hyperreality ، Surrealism ، Tadzira al-Awliya ، Asrar al-Tawhid ، Kashf al-Mahjub ، فراواقعیت ، سوررئالیسم ، تذکره الاولیا ، اسرارالتوحید ، کشف المحجوب