تاثیر اصلاحات ساختاری قانون مالیات های مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده بر ارزش شرکت ها

در دهه اخیر، اقتصاد ایران شاهد تحولات بنیادین در نظام مالیاتی خود بوده است که با هدف گذار از اقتصاد نفتی به اقتصاد مبتنی بر مالیات، شفافیت مالی و عدالت اقتصادی صورت گرفته است. این پژوهش با رویکردی جامع و تحلیلی، به بررسی اثرات دو رویداد مهم قانونی، یعنی «اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۹۴» و «اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده»، بر ارزش شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می پردازد. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می شود که مالیات نه تنها به عنوان یک هزینه بر جریان های نقدی شرکت اثر می گذارد، بلکه از طریق کانال های ساختار سرمایه، هزینه های نمایندگی و ریسک اطلاعاتی، پارامترهای ارزش گذاری را دگرگون می سازد. در این مقاله، ابتدا مبانی نظری شامل تئوری های ساختار سرمایه (موازنه ایستا و سلسله مراتب)، تئوری نمایندگی و تئوری های مرتبط با سرمایه در گردش در بستر مالیات بر ارزش افزوده تشریح شده اند. سپس، تحلیلی از مواد قانونی کلیدی شامل ماده ۹۷ (حذف علی الراس)، ماده ۱۳۲ (مشوق های سرمایه گذاری) و ماده ۱۰۵ (تثبیت نرخ) ارائه شده است. مرور ادبیات تحقیق نشان می دهد که اصلاحات سال ۱۳۹۴، به ویژه حذف شیوه تشخیص علی الراس، با کاهش عدم تقارن اطلاعاتی و ریسک سیستماتیک ناشی از برخورد سلیقه ای ممیزان، رابطه ای مثبت با ارزش شرکت داشته است. از سوی دیگر، اگرچه مالیات بر ارزش افزوده چالش های نقدینگی کوتاه مدت برای صنایع با دوره وصول مطالبات طولانی ایجاد کرده، اما در بلندمدت از طریق شفاف سازی زنجیره تامین و حذف رقبای غیررسمی، به بهبود کیفیت سود و ارزش شرکت کمک کرده است. این پژوهش استدلال می کند که اثر خالص اصلاحات مالیاتی بر ارزش شرکت، برایند تقابل «کاهش سپر مالیاتی ناشی از کاهش نرخ ها» و «افزایش ارزش ناشی از کاهش ریسک و شفافیت» است که در سال های اخیر کفه ترازو به نفع شفافیت سنگینی کرده است.

کلیدواژه ها:

اصلاحات قانون مالیات های مستقیم ، مالیات بر ارزش افزوده ، ارزش شرکت ، ساختار سرمایه ، حذف علی الراس