نمایی از پیوند بینامتنی نمایشنامه حکیم توس با سخن مولوی و سعدی

شاعران و اندیشه هایشان معمولا با هم مناسبت دارند. در حیطه نقد ادبی، این مناسبت ها معمولا تحت عنوان روابط بینامتنی مطرح می شود. وقتی سخن از قله های شعر فارسی و گستره اندیشه های بلند آن ها و ساختارهای هنری شان باشد، بررسی روابط بینامتنی آن ها، کاری دشوار و وسیع و بیش از حد یک کتاب و رساله است. از این رو، در این جستار به بررسی اجمالی یکی از عناصری می پردازیم که سه شاعر بزرگ زبان فارسی؛ یعنی فردوسی، مولوی و سعدی را به هم نزدیک کرده و می پیوندند که عبارت از شخصیت های اصلی و نقش آفرینان در آثار آنان است.روش تحقیق در این زمینه پژوهشی- تحقیقی و بر اساس شواهد موجود در آثار این بزرگان است. از رهگذر حضور نقش آفرینانی چون شاه، رستم، اژدها و به ویژه دیو و معادل هایشان در شعر عرفانی، پیوند عمیق و برجسته حماسه و عرفان از بدیهی ترین نتایجی است که در مسیر این هدف؛ یعنی یافتن رشته های پیوند این سه قله شعر حماسی، عرفانی، غنایی و مردمی به دست می آید. نکته مهم این جاست که مساله انسان و زندگی اش وجه مشترک آثار این سه شاعر بزرگ زبان فارسی است که این هم عنصری جهت دهنده و تقویت کننده موضوع بوده و تمام عوامل مشترک موجود در آثار و اندیشه های این بزرگان در کنار هم، تصور کوچک ترین اختلاف و جدایی بین دین و مذهب اسلامی و فرهنگ و سنن ایرانی را از ذهن‎ ها می زداید. گفتنی است که علاوه بر عنصر نقش آفرینان پیوندزننده، اندیشه ها و مضامین و زبان هم رهنمودهای دیگری در این حیطه هستند که موضوع پژوهشی دیگر در این زمینه می توانند باشند.

کلیدواژه ها:

نقش آفرینان ، فردوسی ، سعدی ، مولوی