راز بازگشت به وطن مالوف و ارتباط آن با مقوله عشق در غزلیات خواجه حافظ شیراز

اندیشه «وطن مالوف» یا همان خاستگاه فرامادی انسان، در غزلیات حافظ شیرازی به روشنی تجلی یافته است. حافظ با تکیه بر جهان بینی عرفانی خویش، انسان را موجودی می داند که همواره با مبدا الهی در پیوند است و در نتیجه، هستی سراسر به مثابه محضر خداوند معنا می یابد. در این نگرش، ملاک های قومی، نژادی و اقلیمی ارزش بنیادین ندارند، بلکه آن چه اصالت دارد، تعلق انسان به اصل الهی و میل بازگشت به آن است. این نوشتار بر آن است تا به روش توصیفی-تحلیلی نگاهی به مفهوم وطن در شعر حافظ داشته باشد و ارتباط آن را با تعبیر«عهد الست» و راه رسیدن به وطن و تحمل این فراق را با مقوله «عشق» بررسی کند. حافظ با ترسیم جهانی گسترده و زیبا نشان می دهد که رسیدن به این وطن معنوی، امری دست نیافتنی یا منحصر به گروهی خاص نیست، بلکه با نیرویی همگانی و بنیادین به نام «عشق» امکان پذیر می شود. به این ترتیب، در اندیشه حافظ، راز خلقت و غایت هستی در کشش عاشقانه ای تبلور پیدا می کند که انسان را به وطن نخست بازمی گرداند.

کلیدواژه ها:

وطن مالوف ، بازگشت به اصل ، جهان بینی عرفانی ، عشق الهی ، حافظ شیرازی