تحلیل ساختمان و تعیین حوضه آبگیر قنات ثلاثه گناباد

یکی از منحصر به فردترین قنات های دشت گناباد، قنات ثلاثه است. قناتی که دارای یک مادرچاه و منطقه تره کار بوده و به سمت پایین دست به ۳ رشته تقسیم می گردد. هدف این تحقیق، مطالعه ساختمان و تعیین حدود حوضه آبگیر قنات است. به این منظور بر اساس تصاویر ماهواره ای و پیمایش های صحرایی، مسیر رشته های قنات در دشت شناسایی و ترسیم شد. همچنین با استفاده از نقشه های توپوگرافی منطقه، اندازه گیری شیب کوره قنات و اطلاعات سطح آب چاه های مشاهده ای دشت، عمق مادرچاه رشته اصلی و فرعی برآورد و طول قسمت آبگون قنات برآورد گردید. در نهایت با توجه به طول بخش تره کار قنات و مسیر تره کار قنات های اطراف، هیدروژئولوژی و هیدرولوژی بالادست قنات، حدود حوضه آبگیر قنات تعیین شد. قنات دارای سه رشته اصلی و یک رشته فرعی به طول کلی ۳۶ کیلومتر و ۵۱۴ حلقه چاه است. عمق مادرچاه رشته اصلی و فرعی به ترتیب حدود ۱۳۵ و ۱۱۶ متر برآورد گردید. عمق سطح آب زیرزمینی در محل مادرچاه رشته اصلی ۱۳۱ متر و در محل مادرچاه رشته فرعی حدود ۱۱۹ متر برآورد گردید بنابراین رشته فرعی چندین سال است که خشک شده است. قسمت آبگون قنات حدود ۵۵۰ متر و وسعت حوضه آبگیر آن حدود ۴۳ کیلومترمربع برآورد گردید. با افت سطح آب زیرزمینی در دشت و کاهش طول تره کار قنات، آبدهی آن در آینده کاهش خواهد یافت. لذا برای جلوگیری از این موضوع، علاوه بر کنترل برداشت از منابع آب زیرزمینی و اجرای طرح های تغذیه مصنوعی آبخوان، ادامه پیشکار قنات پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

آبگون ، حوضه آبگیر ، قنات ، مادرچاه