ارزیابی سطح مدیریت منابع آب سطحی و زیرزمینی در حوضه آبریز سفید رود تحت تاثیر تغییرکاربری اراضی

تغییرات کاربری اراضی در حوضه آبریز سفیدرود طی دو دهه اخیر موجب تغییرات چشم گیر در الگوی بهره برداری از منابع آب شده است. هدف این پژوهش، ارزیابی کمی سطح مدیریت منابع آب سطحی و زیرزمینی در این حوضه تحت تاثیر تغییرات کاربری اراضی است. برای این منظور، از مدل هیدرولوژیکی SWAT استفاده شده است. و منطقه مطالعاتی به ۱۵ زیرحوضه تقسیم گردید. داده های اقلیمی، توپوگرافی، خاک و برداشت های آب برای دوره ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۷ به کار گرفته شد. شاخص سطح مدیریت با در نظر گرفتن نیاز زیست محیطی و حجم آب قابل دسترس برای منابع سطحی و زیرزمینی محاسبه گردید .نتایج نشان می دهد که در سناریوی واقعی، ۸ زیرحوضه دارای سطح مدیریت منفی در منابع سطحی هستند که به عنوان نقاط بحران اکولوژیکی شناخته می شوند. همچنین، در منابع زیرزمینی، ۳ زیرحوضه دارای سطح مدیریت منفی هستند که نشان دهنده اضافه برداشت از منابع آب زیرزمینی است. مناطق جنوبی و برخی از مناطق مرکزی کمترین میزان دسترسی و برداشت آب رودخانه را نشان می دهند، در حالی که مناطق شمالی و شرقی بیشترین حجم آب در دسترس و برداشت از آب رودخانه را نشان می دهند حوضه سفیدرود در طی دوره مطالعاتی شاهد کاهش مراتع و جنگل ها و افزایش مناطق شهری و کشاورزی بوده است. این یافته ها نشان می دهند که تغییرات کاربری اراضی موجب بهبود نسبی در مدیریت رودخانه ها شده، در عین حال موجب کاهش سطح مدیریت منابع آب های زیرزمینی شده است. این مطالعه تاکید می کند که تغییر کاربری اراضی با تغییر توزیع آب موجود بین منابع آب، تاثیر متضادی بر منابع آب سطحی و زیرزمینی اعمال می کند.

کلیدواژه ها:

آب های زیرزمینی ، تغییر کاربری اراضی ، سطح مدیریت ، حوضه آبریز سفیدرود ، رودخانه