جایگاه عرف در فقه امامی و حنفی و حقوق افغانستان

عرف پدیده ای ریشه دار در جوامع انسانی است که به عنوان روش و سلوک مستمر مردم، همواره در شکل دهی روابط اجتماعی و قواعد حقوقی، نقش موثری ایفا کرده است. با وجود تالیفات متعدد در مورد عرف، کمتر به تحلیل تطبیقی آن میان مذاهب فقهی و تاثیر آن بر نظام حقوقی افغانستان پرداخته شده است. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه عرف در فقه امامیه و حنفیه و همچنین نقش آن در نظام حقوقی افغانستان صورت گرفته است. اهمیت این موضوع در این است که بسیاری از مسائل نوپدید فقهی و حقوقی در خلا نصوص صریح، نیازمند رجوع به رویه ها و عادات اجتماعی است. در این تحقیق، با استفاده از روش کتابخانه ای و تحلیل اسنادی، تلاش شده تا دیدگاه های مذاهب امامی و حنفی در خصوص عرف مقایسه و جایگاه آن در حقوق افغانستان تبیین شود. یافته های تحقیق نشان می دهد که عرف صحیح، مشروط به مطابقت با اصول شرعی و مصالح عمومی، در هر دو مکتب فقهی جایگاه معتبری دارد، هرچند در تطبیق آن تفاوت هایی به چشم می خورد. در حقوق افغانستان نیز عرف در کنار منابع رسمی، به ویژه در خلا قانون، نقش راهگشا و موثری دارد.

کلیدواژه ها:

عرف ، فقه امامی ، فقه حنفی ، حقوق افغانستان ، رویه اجتماع