مسئولیت پذیری اجتماعی در مدرسه: مدل سازی با تاکید بر مشارکت دانش آموزان در فعالیت های مدرسه

سیستم آموزش وپرورش یکی از ارکان توسعه اجتماعی هر جامعه است و مدرسه به عنوان نزدیک ترین نهاد تربیتی به زندگی روزمره دانش آموز، نقش تعیین کننده ای در پرورش مهارت های اجتماعی و شکل گیری مسئولیت پذیری اجتماعی دارد. پژوهش حاضر با هدف مدل سازی مسئولیت پذیری اجتماعی در مدرسه با تاکید بر مشارکت دانش آموزان در فعالیت های مدرسه انجام شد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر رویکرد داده بنیاد بود و مشارکت کنندگان شامل اساتید رشته علوم تربیتی، مدیران آموزش وپرورش، مدیران مدارس و معلمان با سابقه تدریس بالای ۱۰ سال بودند. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق و با بهره گیری از نمونه گیری هدفمند و تکنیک گلوله برفی گردآوری شد و فرآیند نمونه گیری تا دستیابی به اشباع و کفایت نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها با تکیه بر کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد و در نهایت، الگوی مفهومی پژوهش نشان داد مسئولیت پذیری اجتماعی مدرسه، پدیده ای دانش آموزمحور است و در قالب ابعاد اجتماعی سیاسی فرهنگی، اخلاقی، زیستی، قانونی و اقتصادی قابل تبیین است. همچنین راهبردهایی مانند ایجاد فرصت های مشارکت واقعی، تقویت مهارت های شهروندی و نهادینه سازی الگوهای اخلاقی، در کنار مدیریت عوامل مداخله گر (از جمله نگرش های منفی، کمبود اعتمادبه نفس و ضعف حمایت خانواده) می تواند به پیامدهایی نظیر توسعه مهارت های فردی و اجتماعی، ارتقای نظم و انضباط و کاهش رفتارهای مخرب در مدرسه منجر شود.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: مسئولیت پذیری اجتماعی مدرسه ، مشارکت دانش آموزان ، فعالیت های مدرسه ، نظریه داده بنیاد ، ذی نفعان مدرسه ، مهارت های شهروندی.