الگوی همکاری سه جانبه حراست، آتش نشانی و امور مالی در مدیریت بحران شهری (مطالعه موردی: شهرداری اراک)

در شرایط بحران های شهری از آتش سوزی های صنعتی گرفته تا انفجار گاز، نشت مواد شیمیایی یا حوادث زیرساختی موفقیت عملیات پاسخ دهی فراتر از توانمندی های فنی یک واحد مستقل است و نیازمند هماهنگی سازنده، تصمیم گیری سریع و تامین فوری منابع است. در شهرداری اراک، سه واحد حراست (امنیت فیزیکی)، آتش نشانی (عملیات اضطراری) و امور مالی (تامین و کنترل منابع) نقش های مکملی در مدیریت بحران ایفا می کنند، اما در عمل، این واحدها در سیلوهای اطلاعاتی و عملیاتی جداگانه فعالیت می کنند. این پژوهش با رویکرد کیفی-ترکیبی و به روش مطالعه موردی تطبیقی، به تحلیل ساختار فعلی تعاملات بین این سه واحد در حوادث بحرانی طی سال های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ پرداخته است. داده ها از طریق مصاحبه با ۱۵ خبره کلیدی، تحلیل ۲۸ گزارش حوادث و شبیه سازی ۳ سناریوی بحرانی جمع آوری شده اند. یافته ها نشان می دهند که میانگین زمان تصمیم گیری بین واحدها در بحران ۴۲ دقیقه است، تنها ۲۹٪ از حوادث با گزارش دهی مشترک ثبت شده اند، و بودجه ریزی اضطراری فاقد مکانیزم فعال سازی خودکار است. بر این اساس، یک الگوی همکاری سه جانبه یکپارچه (Tripartite Integrated Coordination Model – TICM) طراحی شده است که شامل سه مولفه کلیدی مرکز فرماندهی یکپارچه بحران (ICCC)، پروتکل های تعاملی استاندارد (SOPs) و سیستم بودجه ریزی اضطراری پویا (DEBS) است. این الگو نه تنها با دستورالعمل های ملی (وزارت کشور، سازمان مدیریت بحران) همسو است، بلکه می تواند زمان پاسخ دهی را ۳۰ تا ۴۰٪ کاهش داده و از هدررفت منابع در بحران جلوگیری کند. این پژوهش به عنوان پایه ای برای تحول از «مدیریت بحران سنتی» به «حکمرانی بحران هوشمند» در شهرهای صنعتی ایران مطرح می شود.

کلیدواژه ها:

مدیریت بحران شهری ، همکاری سه جانبه ، حراست شهرداری ، آتش نشانی ، امور مالی ، شهرداری اراک ، مرکز فرماندهی یکپارچه ، بودجه ریزی اضطراری