ارزیابی تطبیقی راهبردهای بهینه سازی زیرساخت های شهری در شهرهای صنعتی ایران (مورد مطالعه: اراک)

زیرساخت های شهری در شهرهای صنعتی ایران به دلیل فشارهای دوگانه جمعیتی و صنعتی با چالش هایی چون ناهماهنگی برنامه ریزی، قدیمی بودن شبکه ها و ناکارآمدی توزیع منابع مواجه هستند. شهر اراک، به عنوان یکی از قطب های صنعتی کشور، نمونه ای بارز از این چالش هاست. این پژوهش با هدف ارزیابی تطبیقی راهبردهای بهینه سازی زیرساخت های شهری (آب، فاضلاب، برق، گاز، حمل ونقل) در اراک انجام شده است. روش پژوهش از نوع کیفی-توسعه یافته با تلفیق تحلیل SWOT و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP) است. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق با ۱۵ خبره در حوزه های شهری، صنعتی و زیرساختی و همچنین بررسی اسناد رسمی شهرداری اراک، سازمان آب و فاضلاب استان مرکزی و شرکت های خدمات رسان جمع آوری شد. با استفاده از FAHP، وزن دهی عوامل داخلی (قوت ها و ضعف ها) و خارجی (فرصت ها و تهدیدها) انجام گرفت و چهار راهبرد کلیدی استخراج شد: (۱) ادغام برنامه ریزی شهری و صنعتی، (۲) هوشمندسازی شبکه های زیرساختی، (۳) ایجاد شرکت های مشترک شهری-صنعتی برای مدیریت زیرساخت ها، و (۴) استفاده از مدل های پیش بینی تقاضای پویا. یافته ها نشان می دهد که راهبرد «ادغام برنامه ریزی شهری و صنعتی» با وزن ۰.۳۲ مهم ترین راهبرد برای بهینه سازی زیرساخت های اراک است. پیشنهاداتی برای ایجاد «واحد تخصصی زیرساخت های شهری-صنعتی» در ساختار شهرداری اراک ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

زیرساخت های شهری ، شهرهای صنعتی ، بهینه سازی ، FAHP ، SWOT ، برنامه ریزی یکپارچه ، اراک