ارزیابی چندمعیاره اثربخشی پهپادهای آتش نشانی در محیط های شهری با تلفیق سیستم دینامیک و تصمیم گیری فازی: مطالعه موردی اراک

استفاده از پهپادها در عملیات آتش نشانی شهری، به عنوان یک راهکار نوین برای افزایش چابکی، ایمنی و دقت عملیاتی، در سال های اخیر در نقاط مختلف جهان مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، در ایران—به ویژه در شهرهای میان مقیاس مانند اراک—عدم وجود چارچوبی جامع برای ارزیابی اثربخشی این فناوری، مانع از سرمایه گذاری هوشمند شده است. این پژوهش با هدف طراحی یک مدل ترکیبی سیستم دینامیک–فازی برای ارزیابی عملکرد پهپادهای آتش نشانی در شرایط پیچیده و پویای شهری انجام شده است. روش پژوهش ترکیبی و شبیه سازانه است؛ در آن از سیستم دینامیک برای مدل سازی تعاملات پویای عوامل موثر (مانند ترافیک، آب وهوا، ساختار شهری) و از روش فازی AHP-TOPSIS برای اولویت بندی گزینه های پهپاد بر اساس معیارهای فنی-عملیاتی استفاده شده است. داده ها از طریق مصاحبه با خبرگان آتش نشانی و هوانوردی (۱۴ نفر)، مطالعات میدانی از ۲۰ حادثه آتش سوزی در اراک، و شبیه سازی سناریوهای محیطی در نرم افزار Vensim و MATLAB جمع آوری و تحلیل شد. یافته ها نشان می دهد که پهپادهای مجهز به سنسورهای حرارتی و قابلیت پرواز در شرایط جوی متوسط (بارش خفیف، باد ≤ ۱۵ کیلومتر در ساعت) بیشترین اثربخشی را در محلات فشرده و نقاط با دسترسی سخت دارند. همچنین، مدل پیشنهادی قادر است اثربخشی یک ماموریت پهپادی را با دقت ۸۴% پیش بینی کند. این پژوهش نخستین کاربرد تلفیق سیستم دینامیک و تصمیم گیری چندمعیاره فازی در ارزیابی پهپادهای آتش نشانی در ایران محسوب می شود و چارچوبی کاربردی برای تصمیم گیری های استراتژیک در سازمان آتش نشانی شهرداری اراک ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

پهپاد آتش نشانی ، سیستم دینامیک ، تصمیم گیری چندمعیاره فازی ، اثربخشی عملیاتی ، شهر اراک ، شبیه سازی محیطی